Làm gì để giải quyết khiếu nại đạt hiệu quả?

Cơ quan Thanh tra tỉnh cho biết, mặc dù có giảm về số lượt người và số đơn nhưng tình hình khiếu nại, tố cáo (KNTC) vẫn còn diễn biến phức tạp, nhất là khiếu nại kéo dài, vượt cấp và đông người. Các cơ quan chức năng đã tìm ra nhiều nguyên nhân cũng như đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế, khắc phục tình trạng nêu trên.

Cơ quan Thanh tra tỉnh cho biết, mặc dù có giảm về số lượt người và số đơn nhưng tình hình khiếu nại, tố cáo (KNTC) vẫn còn diễn biến phức tạp, nhất là khiếu nại kéo dài, vượt cấp và đông người. Các cơ quan chức năng đã tìm ra nhiều nguyên nhân cũng như đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế, khắc phục tình trạng nêu trên.

* Khiếu nại vẫn diễn biến phức tạp

Ông Cao Văn Quang, Phó chánh thanh tra tỉnh cho biết, nội dung khiếu nại thời gian qua chủ yếu tập trung trên các lĩnh vực: giá đền bù giải tỏa, cấp đất tái định cư và công tác thu hồi đất khi thực hiện các dự án. Trên địa bàn Đồng Nai, nhất là tại TP.Biên Hòa còn phát sinh tranh chấp đất giữa nhân dân với các đơn vị quân đội đã xảy ra nhiều năm nay nhưng chưa được xử lý dứt điểm. Bên cạnh tình trạng khiếu nại đất giữa dân với dân, nhất là đòi lại đất cho mượn, cho ở nhờ cũng diễn biến rất phức tạp. Gần đây, khiếu nại đông người còn phát sinh do một số tiểu thương ở các chợ Sặt, Tân Hiệp (TP.Biên Hòa), chợ trung tâm của TX.Long Khánh không đồng tình với việc di dời, phương thức xây dựng chợ mới.

Đại diện ban Pháp chế HĐND tỉnh (đứng) trao đổi với hàng chục hộ dân khiếu nại về đất đai ở xã An Viễn

Trong khiếu nại đông người tập trung tại Phòng Tiếp dân của tỉnh, nổi lên là bà con ở các huyện như: Long Thành, Trảng Bom, Vĩnh Cửu, Nhơn Trạch và TP.Biên Hòa. Người dân ở huyện Trảng Bom khiếu nại do giá bồi thường, việc cấp đất tái định cư và công tác thu hồi đất các dự án khu dân cư Bắc Sơn và An Viễn. Tại huyện Nhơn Trạch, người dân khiếu nại về các dự án khu dân cư Long Thọ, Phước An. Trên địa bàn TP.Biên Hòa thì ngoài các dự án chợ, mở rộng khu công nghiệp Amata là khiếu nại tranh chấp đất giữa người dân với các đơn vị quân đội như Trung đoàn thiết giáp 26, Lữ đoàn pháo binh...

Việc khiếu nại kéo dài có nguyên nhân là giá cả bồi thường và các chính sách hỗ trợ khác cho người dân có đất bị thu hồi để thực hiện các dự án còn chênh lệch so với thực tế. Đáng nói, vẫn còn tình trạng thiếu công khai, dân chủ ở một số địa phương trong thu hồi đất, giải tỏa, bồi thường và tái định cư. Nhiều trường hợp áp giá bồi thường, vị trí và diện tích đất chưa đúng, chưa đủ. Việc quy hoạch các khu tái định cư tuy có cố gắng nhưng vẫn còn chậm, có nơi chưa làm nhưng buộc người dân phải di dời gây ra bức xúc và khiếu nại gay gắt.

Phát sinh phức tạp những khiếu nại trên địa bàn tỉnh còn bởi việc quản lý đất đai của các đơn vị quân đội thiếu chặt chẽ, nhất là cấp đất cho cán bộ, chiến sĩ làm nhà ở và sau đó sang nhượng cho người khác; một số khác để người dân lấn chiếm, xây dựng trái phép.

* Làm gì để khắc phục?

Người dân ở huyện Nhơn Trạch phản ánh bức xúc liên quan đến các dự án dân cư.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Huỳnh Thị Nga cho rằng, nhiều quy định của pháp luật về giải quyết khiếu nại chưa thống nhất, chưa rõ ràng. Một số quy định trong Luật Đất đai, Luật KNTC thiếu khả thi, còn bất cập. Hiện tại có một thực tế, dù quyết định hành chính đã có hiệu lực thi hành, nhưng người dân vẫn khiếu nại và cấp trung ương vẫn thụ lý, giải quyết. Luật KNTC tuy có quy định chế tài về thời gian, tố cáo sai bị xử lý nhưng trên thực tế khó thực hiện... Đây là những hạn chế khách quan mà Quốc hội, Chính phủ cần xem xét, sửa chữa luật và điều chỉnh các quy định liên quan sát thực tế nhằm khắc phục dần những tồn tại trong giải quyết khiếu nại.

Nhưng, ở đây cũng có nguyên nhân là một bộ phận cán bộ được giao nhiệm vụ thụ lý giải quyết khiếu nại của dân chưa nắm chắc luật, còn lúng túng khi xử lý, đề xuất hướng giải quyết. Không ít trường hợp, cơ quan, cán bộ thực thi nhiệm vụ cũng không xác định rõ thẩm quyền giữa cơ quan tòa án và chính quyền nên có khi cùng tính chất vụ việc khiếu nại nhưng có vụ chính quyền thụ lý giải quyết, vụ không và kết quả giải quyết khác nhau. Một nguyên nhân khác là do cán bộ thiếu tích cực nên để thời gian khiếu nại kéo dài và khi giải quyết thì chỉ theo từng vụ cụ thể, thiếu sự tổng hợp để đề xuất hướng xử lý chung những vụ việc tương tự nên chất lượng giải quyết khiếu nại không cao. Hoặc một số cán bộ tham mưu thấy sai, làm sai nhưng do sợ trách nhiệm không dám báo cáo đúng sự thật và nhận khuyết điểm, sửa chữa nên người dân bị oan càng bức xúc, khiếu nại gay gắt hơn. Theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Huỳnh Thị Nga, hạn chế về công tác cán bộ đã nhìn thấy, cho nên trong thời gian tới việc bố trí cán bộ giải quyết đơn thư KNTC, cần quan tâm về số lượng và nâng cao chất lượng (tuyển dụng, đào tạo cán bộ có trình độ chuyên môn, am hiểu pháp luật, đạo đức).

Bên cạnh, chất lượng và hiệu quả giải quyết đơn của cấp huyện còn hạn chế, nhiều vụ việc còn chậm, chưa đảm bảo trình tự, thủ tục quy định. Một số vụ việc thẩm tra, xác minh chưa chính xác, có vụ việc UBND tỉnh giải quyết lần hai khác với kết quả giải quyết của huyện. Công tác quản lý đất đai của các xã, phường, thị trấn và cấp huyện còn lỏng lẻo cũng đã gây ra những tranh chấp, khiếu nại phức tạp. Bên cạnh, công tác tiếp dân định kỳ của lãnh đạo các cấp nhìn chung chưa thường xuyên theo quy định và hiệu quả tiếp dân đạt được chưa cao. Việc đôn đốc thực hiện quyết định giải quyết đơn khiếu nại có hiệu lực thi hành chưa kịp thời, thiếu kiên quyết. Hạn chế này đòi hỏi các cấp ủy, chính quyền, đặc biệt là những người đứng đầu cần quan tâm chấn chỉnh, khắc phục.

Trong giải quyết đơn thư khiếu nại cho dân cần tăng cường việc đối thoại, kiên trì giải thích, hướng dẫn, giúp đỡ người dân, nhất là tạo điều kiện để bà con nắm bắt và thực thi pháp luật có hiệu quả. Việc giải quyết KNTC cần chú ý huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, nhất là MTTQ, các đoàn thể nhân dân và cần đặc biệt quan tâm công tác hòa giải ở cơ sở.

Trường Quân