Quỹ bảo vệ môi trường bị... ế

Quỹ bảo vệ môi trường Đồng Nai chính thức đi vào hoạt động từ năm 2005, nhằm hỗ trợ tài chính cho hoạt động phòng chống, khắc phục ô nhiễm, suy thoái môi trường trên địa bàn; trong đó ưu đãi cho các dự án xử lý môi trường các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhưng sau hơn 3 năm hoạt động, quỹ vẫn chưa giải ngân được dự án nào.

Xử lý nước thải công nghiệp tại một nhà máy ở KCN Biên Hòa 2.

* Nhu cầu thì nhiều...

Trong gần chục doanh nghiệp lập dự án vay vốn của quỹ, mới chỉ có Công ty cổ phần bao bì Biên Hòa được Hội đồng quản lý quỹ duyệt cho vay 1,2 tỷ đồng với lãi suất 5,4%/năm để cải tạo hệ thống xử lý nước thải. Song, dù đã được duyệt từ năm 2006, đến nay công ty này vẫn chưa nhận được tiền vay vì thủ tục hồ sơ thiết kế dự án chưa được hoàn tất.

Công ty TNHH thực phẩm Rạng Đông với đặc thù ngành nghề là chế biến thực phẩm và giết mổ gia súc, vấn đề nước thải đang được doanh nghiệp quan tâm. Dù đã có hầm Biogas với thể tích 50m3 để xử lý sơ độ ô nhiễm của nước thải, nhưng theo kết luận của Sở Tài nguyên - môi trường, nước thải từ trạm giết mổ thải ra, có nhiều thông số còn vượt tiêu chuẩn quy định. Ông Đinh Thiêm, Giám đốc công ty cho biết: "Để tiếp tục hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải, cũng như duy trì hoạt động của hệ thống này, công ty cần bổ sung nguồn vốn và đã lập xong dự án với mức vay đề nghị là 350 triệu đồng và sẽ hoàn trả trong 5 năm".

Còn Công cổ phần Vũ Nhựt Hồng lại đang tiến hành xây dựng Nhà máy xử lý rác tại phường Trảng Dài (TP. Biên Hòa) theo công nghệ xử lý rác thải thành phân vi sinh. Tổng kinh phí đầu tư dự án gần 45 tỷ đồng. Đến nay, công ty đã thực hiện được khoảng 60% khối lượng công việc, dự kiến tháng 12 này sẽ vận hành thử nghiệm. Để bổ sung vốn cho nhà máy hoạt động, công ty đề nghị vay 10 tỷ đồng từ Quỹ bảo vệ môi trường và sẽ trả trong 6 năm. Đây là một dự án được UBND tỉnh rất quan tâm. Xử lý rác thải thành phân vi sinh là một dự án "lợi cả đôi đường".

Hoặc ở Công ty TNHH giấy bao bì Bình Minh, chuyên sản xuất kinh doanh các loại giấy bao bì, thùng carton với công suất 6 tấn/ngày. Hiện nước thải sản xuất và khí thải từ lò hơi của công ty không qua xử lý thải trực tiếp vào môi trường, gây ô nhiễm, đang được khắc phục bằng việc xây dựng hệ thống xử lý nước thải có công suất 50m3/ngày với tổng kinh phí đầu tư là 275 triệu đồng. Công ty đã lập dự án đề nghị vay quỹ 225 triệu đồng để tiếp tục hoàn thiện hệ thống, sớm đưa vào hoạt động, giảm thiểu ô nhiễm do nước thải.

Qua trao đổi với những doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn, thực tế, nhiều doanh nghiệp bắt đầu quan tâm đến xử lý môi trường, hướng tới sản xuất sạch hơn, thân thiện hơn với môi trường, nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm của mình trên thị trường... Với họ, nhu cầu được hỗ trợ nguồn vốn để cải tạo môi trường sản xuất là rất cần thiết.

* ... Nhưng tiếp cận chưa được bao nhiêu!

Được hình thành từ nhiều nguồn, đến nay tổng vốn Quỹ bảo vệ môi trường của tỉnh đã lên gần 16 tỷ đồng. Trong đó, 7 tỷ đồng là vốn ngân sách cấp (giai đoạn 2005-2010), 8,9 tỷ đồng trích từ phí bảo vệ môi trường đối với nước thải; 61 triệu đồng là phần đóng góp của một số doanh nghiệp trong ngày ra mắt quỹ. Thế nhưng từ khi thành lập đến nay, tổng quỹ này chỉ... tăng lên do lãi suất tiền quỹ gửi vào ngân hàng, chứ chưa giải ngân được dự án. Vì sao?

Từ khi đi vào hoạt động, quỹ cũng chủ động tiếp cận với các doanh nghiệp trên địa bàn để giới thiệu, hướng dẫn các tiêu chí để được hỗ trợ vốn đầu tư cho các dự án bảo vệ môi trường. Nhưng theo ông Nguyễn Hoàng Hùng, Phó giám đốc Quỹ bảo vệ môi trường Đồng Nai, thì Đồng Nai là một trong số ít tỉnh, thành thực hiện khá sớm nên không tránh khỏi lúng túng trong việc triển khai hoạt động. Hiện quỹ còn thiếu những thành viên chuyên trách, hầu hết thành viên của Hội đồng quản lý, ban điều hành và ban kiểm soát đều là kiêm nhiệm. Thêm vào đó, việc đầu tư xử lý môi trường - nhất là ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa thực sự được quan tâm đúng mức.

Nguyên nhân Quỹ bảo vệ môi trường Đồng Nai ế đọng, là do việc triển khai cho vay vốn của Hội đồng quản lý quỹ quá chậm. Mặt khác, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn chưa được thông báo cụ thể về chủ trương cho vay. Quỹ chưa thực hiện được chức năng tài trợ cho các dự án bảo vệ môi trường... Điều này thấy rất rõ từ cuộc họp Hội đồng quản lý quỹ ngày 26-9 vừa qua. Chúng tôi nhận thấy, sở dĩ đến nay, nhiều dự án không được duyệt cho vay hoặc chưa duyệt cho vay một phần phía doanh nghiệp chưa rõ ràng trong hồ sơ, thủ tục dự án thiết kế, nhưng phần lớn là do Hội đồng thẩm định dự án trong quá trình thẩm định có phần quá... chặt chẽ.

Được biết, hầu hết các dự án đề nghị vay vốn từ Quỹ bảo vệ môi trường thuộc doanh nghiệp vừa và nhỏ. Những doanh nghiệp này thường ít vốn, dây chuyền sản xuất thô sơ, ít đầu tư cho xử lý môi trường. Nay, nếu những doanh nghiệp này đã ý thức được cơ sở mình gây ô nhiễm môi trường và "chịu vay vốn" để đầu tư cho xử lý, nhằm cải thiện môi trường chung cộng đồng, đặc biệt là giảm thiểu ô nhiễm môi trường công nghiệp, thiết nghĩ đây đã là một thành công bước đầu theo đúng mục tiêu mà quỹ hướng tới.

Để Quỹ bảo vệ môi trường thực sự là bạn đồng hành của các doanh nghiệp trong hoạt động vì mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ môi trường chung cộng đồng, các thành viên thuộc quỹ cần tích cực hơn theo tinh thần chỉ đạo của ông Ao Văn Thinh, Phó chủ tịch UBND tỉnh, Chủ tịch Hội đồng quản lý quỹ là: Đẩy mạnh công tác tiếp cận nhằm phổ biến sâu rộng chương trình hỗ trợ tài chính đến các doanh nghiệp; khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư cho các dự án về xử lý môi trường; tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa, tích cực hướng dẫn doanh nghiệp lập dự án, nhất là việc thẩm định dự án cần tiến hành cởi mở hơn, để ngày càng có nhiều doanh nghiệp được tiếp cận nguồn vốn vay của quỹ.

Phương Liễu