Khiếu nại như thế nào cho đúng?

Trong quá trình tham mưu cho UBND tỉnh giải quyết các vụ khiếu nại, chúng tôi nhận thấy, không ít người dân chưa am hiểu các quy định của Luật Khiếu nại - tố cáo (KN-TC). Nhiều người không hiểu thế nào là quyết định hành chính và khiếu nại đến cơ quan nào có thẩm quyền để giải quyết.

Trong quá trình tham mưu cho UBND tỉnh giải quyết các vụ khiếu nại, chúng tôi nhận thấy, không ít người dân chưa am hiểu các quy định của Luật Khiếu nại - tố cáo (KN-TC). Nhiều người không hiểu thế nào là quyết định hành chính và khiếu nại đến cơ quan nào có thẩm quyền để giải quyết.

* Quyết định hành chính, hành vi hành chính là gì?

Theo quy định tại khoản 10, điều 2 của Luật KN-TC thì: "Quyết định hành chính là quyết định bằng văn bản của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính".

Như vậy, một quyết định hành chính có thể bị khiếu nại khi có đủ 3 yếu tố sau: là quyết định bằng văn bản; là quyết định của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước; là quyết định được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể.

Chẳng hạn như, Chủ tịch UBND cấp xã ra quyết định phá dỡ hàng quán lấn chiếm vỉa hè dành cho người đi bộ của một số gia đình làm ảnh hưởng đến trật tự an toàn giao thông... Nếu không đồng ý với quyết định này thì người bị xử lý có quyền khiếu nại đến cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền.

Như vậy, các quy định được áp dụng nhiều lần mà đối tượng không được xác định (đó là các văn bản pháp quy); các quyết định không phải là cơ quan hành chính nhà nước (tòa án, kiểm sát) thì không phải là quyết định hành chính theo quy định của Luật KN-TC. Ngoài ra, quyết định hành chính trong hoạt động quản lý, điều hành của cấp trên đối với cấp dưới cũng không được khiếu nại và giải quyết khiếu nại theo tinh thần của Luật KN-TC.

Đối với hành vi hành chính, theo quy định tại khoản 11, điều 2 của Luật KN-TC thì: "Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước khi thực hiện nhiệm vụ công vụ theo quy định của pháp luật".

Khác với quyết định hành chính phải thể hiện bằng văn bản thì hành vi hành chính được biểu hiện bằng những hành động không đúng hoặc làm trái với các quy định của pháp luật, cũng có thể là việc không thực hiện công vụ mà theo quy định của pháp luật họ phải thực hiện. Chẳng hạn như cán bộ, công chức có hành vi sách nhiễu, phiền hà nhân dân, không thực hiện công vụ đúng thời hạn pháp luật quy định...

* Phải khiếu nại đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết

Tại điểm a, khoản 2, điều 17 của Luật KN-TC có quy định: "Khiếu nại đến đúng người có thẩm quyền giải quyết". Quy định này là một điều kiện quan trọng mà người khiếu nại phải thực hiện để khiếu nại của mình được tiếp nhận và giải quyết, bởi lẽ trong hoạt động quản lý nhà nước có sự phân công nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể, rõ ràng giữa các cơ quan, mỗi cơ quan có trách nhiệm và quyền hạn của mình trong từng lĩnh vực cụ thể.

Trong công tác giải quyết khiếu nại cũng vậy, một vụ việc khiếu nại chỉ có thể thuộc thẩm quyền giải quyết của một cơ quan nhất định, nếu người khiếu nại gửi đơn đến nhiều cơ quan thì các cơ quan này cũng không có thẩm quyền giải quyết dẫn đến lãng phí nhiều thời gian, tiền của cho cả người khiếu nại và các cơ quan phải xử lý đơn khiếu nại đó mà vụ việc vẫn không được giải quyết. Luật KN-TC và Nghị định hướng dẫn thi hành đã quy định rõ thẩm quyền giải quyết khiếu nại của các cơ quan hành chính nhà nước khi nhận được những khiếu nại thuộc thẩm quyền giải quyết của mình. Chính vì vậy, trước khi gửi đơn khiếu nại, người khiếu nại phải tìm hiểu xem cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết vụ việc của mình để thực hiện cho đúng, chỉ có như vậy thì khiếu nại mới được giải quyết nhanh chóng, quyền và lợi ích hợp pháp của người đi khiếu nại mới được khôi phục và bảo vệ một cách kịp thời, đúng theo quy định của pháp luật.

Nguyễn Quốc Cường (Phó chánh Thanh tra tỉnh)