Góp ý dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của bộ luật hình sự: Tang vật có "giá trị lớn" là bao nhiêu?

Từ thực tiễn hoạt động, các chuyên gia pháp luật, đại diện các ngành tư pháp đã có những ý kiến đóng góp cho dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 1999 do Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh tổ chức vào ngày 27-3 vừa qua.

Từ thực tiễn hoạt động, các chuyên gia pháp luật, đại diện các ngành tư pháp đã có những ý kiến đóng góp cho dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 1999 do Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh tổ chức vào ngày 27-3 vừa qua.

* Hạn chế án tử hình ở một số tội danh

Một trong những vấn đề được các chuyên gia quan tâm là đề xuất hạn chế áp dụng hình phạt tử hình. Theo tiến sĩ Trần Thị Quang Vinh, Trưởng khoa Hình sự Trường đại học Luật TP.Hồ Chí Minh: "Hạn chế và đi đến bỏ hình phạt tử hình đang là một xu thế chung của nhân loại. Kinh nghiệm thực tiễn áp dụng luật cho thấy, để đẩy lùi tình hình phạm tội không chỉ thuần túy ở việc áp dụng nhiều án tử hình mà cần phải thực hiện các biện pháp đồng bộ khác". Ông Huỳnh Minh Thiện, Phó giám đốc Sở Tư pháp và đại diện Tòa án nhân dân tỉnh thì đề xuất nên tiếp tục áp dụng án tử hình đối với những tội phạm hiếp dâm khi tội phạm biết mình đã bị nhiễm HIV, hoặc trường hợp hiếp dâm làm nạn nhân chết.

Theo dự luật, tội vận chuyển được tách riêng khỏi tội mua bán ma túy để hạn chế án tử hình.

Đại diện Viện Kiểm sát thị xã Long Khánh cho biết: "Có không ít trường hợp người phạm tội bị bắt quả tang vận chuyển ma túy từ nước ngoài về Việt Nam với số lượng lớn. Dù người phạm tội có mục đích mua bán trái phép số ma túy này nhưng họ chỉ khai nhận vận chuyển, thậm chí bảo không biết đó là chất ma túy. Do đó, việc mua bán hay vận chuyển đều có thể áp dụng mức hình phạt cao nhất". Luật sư Nguyễn Thế Thông, công tác tại Trung tâm tư vấn pháp luật thuộc Hội Luật gia TP.Hồ Chí Minh cũng đồng tình: "Nếu tách hành vi vận chuyển hay tàng trữ với mua bán ma túy... thành điều luật riêng để bỏ hình phạt tử hình thì chưa nên, ít nhất trong giai đoạn hiện nay. Dù hành vi vận chuyển không nguy hiểm như mua bán nhưng tác động đến xã hội của hành vi này xét về hậu quả là như nhau".

Tuy nhiên, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Huỳnh Văn Lưu thì cho rằng, nên tách điều 194 của BLHS hiện hành thành 2 điều luật với 2 tội danh là thỏa đáng và chỉ nên áp dụng hình phạt tử hình đối với tội mua bán trái phép chất ma túy. Thượng tá Phan Văn Cầm, Phó chánh văn phòng Công an tỉnh dẫn chứng bằng thực tế khảo sát ở một số huyện miền núi các tỉnh phía Bắc cho thấy, có những trường hợp hàng chục người là đồng bào dân tộc nghèo vận chuyển thuê ma túy để kiếm thu nhập. Nếu căn cứ vào điều luật cũ, những trường hợp này đều bị truy tố ở mức khung hình phạt cao nhất là tử hình thì quá xót xa. Do đó, việc tách tội danh vận chuyển ra khỏi tội mua bán ma túy với mức án nhẹ hơn là cần thiết, thể hiện được tính nhân đạo của pháp luật.

* Mức định lượng bao nhiêu?

Nhiều ý kiến cho rằng ban soạn thảo dự án luật sửa đổi này cần nâng mức định lượng tối thiểu về giá trị tiền, tài sản hoặc giá trị thiệt hại được tính bằng tiền lên 2 hoặc 4 lần so với mức như BLHS năm 1999 quy định để truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội. Bởi việc định lượng tài sản trong một số điều luật tạo điều kiện thuận lợi cho áp dụng pháp luật thống nhất trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Nó vừa có giá trị pháp lý trong việc định tội và định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội. "Vấn đề định lượng cần cụ thể trước hết là để đảm bảo quyền lập pháp thuộc về Quốc hội, đồng thời để tránh tình trạng vận dụng tùy tiện của người thừa hành"- luật sư Nguyễn Thế Thông đề xuất.

Nhiều chuyên gia cũng góp ý cụm từ "có giá trị lớn" ở một số tội danh trong dự luật gây khó khăn cho cơ quan tố tụng khi xác định hành vi phạm tội. Đại tá Nguyễn Văn Khánh, Giám đốc Công an tỉnh dẫn chứng khoản 1 điều 248 (tội đánh bạc) quy định người nào đánh bạc trái phép dưới bất kỳ hình thức nào bằng tiền hay hiện vật "có giá trị lớn"... là vi phạm pháp luật, đã gây khó khăn cho cơ quan điều tra khi xác định hành vi vi phạm hình sự hay hành chính. Tương tự, luật sư Nguyễn Đức, Chủ tịch Hội Luật gia tỉnh cũng băn khoăn khi phải hiểu cụm từ "số lượng lớn" băng đĩa là bao nhiêu trong một vụ án truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy. "Do đó, luật nên có quy định cụ thể để tránh tình trạng hình sự hóa hoặc hành chính hóa khi giải quyết các loại án này..." - đại tá Nguyễn Văn Khánh đề nghị.

Mộc Xuyên