Vụ thi hành án kéo dài hơn 10 năm vẫn chưa kết thúc
Kỳ 2: Bất nhất những phiên tòa

Như bài báo trước chúng tôi đã đề cập, quá trình xem xét để giải quyết khiếu kiện của ông Vũ Đức Liêm, Tòa án nhân dân (TAND) các cấp đã nhiều lần đưa vụ án ra xét xử. Tuy nhiên, qua 7 phiên tòa dân sự và hình sự, đến nay, những vấn đề ông Liêm khiếu kiện, mong được công lý soi sáng vẫn chưa... sáng.

Như bài báo trước chúng tôi đã đề cập, quá  trình xem xét để giải quyết khiếu kiện của ông Vũ Đức Liêm, Tòa án nhân dân (TAND) các cấp đã nhiều lần đưa vụ án ra xét xử. Tuy nhiên, qua 7 phiên tòa dân sự và hình sự, đến nay, những vấn đề ông Liêm khiếu kiện, mong được công lý soi sáng vẫn chưa... sáng.

>>> Kỳ 1: Từ quyết định thi hành án sai pháp luật

* Diễn tiến các phiên tòa dân sự

Ông Vũ Đức Liêm.

    Năm 1998, sau khi ra tù, ông Liêm tiến hành khởi kiện Đội THA huyện Thống Nhất (cũ). Mãi đến ngày 12-1-2001, TAND huyện Thống Nhất mới tổ chức phiên tòa sơ thẩm vụ án dân sự giữa nguyên đơn là ông Vũ Đức Liêm và bị đơn là Đội THA huyện Thống Nhất.

    Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử (HĐXX) đã nhận định: Cá nhân bà Phạm Thị Dung mới là người  phải THA, còn ông Vũ Đức Liêm thì không có liên quan. Yếu tố này cũng được Đội THA huyện Thống Nhất (cũ) công nhận trước tòa. Thế nhưng trước đó, khi tiến hành kê biên, định giá, bán đấu giá tài sản nhà đất có liên quan đến quyền sở hữu của ông Liêm thì Đội THA lại không thực hiện đúng quy định của Pháp lệnh THA. Thêm vào đó, ông Liêm không được tham gia vào việc THA để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Vì căn cứ về cơ sở pháp lý thì nhà và đất mà Đội THA bán đấu giá và giao cho vợ chồng ông Nguyễn Văn Dĩ là tài sản chung của vợ chồng ông Liêm. Chính vì những bất hợp lý nêu trên, HĐXX quyết định: Hủy một phần hợp đồng bán đấu giá tài sản nhà, đất của bà Phạm Thị Dung; buộc ông Nguyễn Văn Dĩ phải có trách nhiệm trả lại cho ông Liêm một phần lô đất (trúng đấu giá) có kích thước 7m x 62m; buộc Đội THA huyện Thống Nhất có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho ông Liêm số tiền 22,8 triệu đồng. Như vậy, việc làm sai trái của Đội THA huyện Thống Nhất trong việc kê biên, phát mãi tài sản của gia đình ông Liêm là khá rõ. Song, tại phiên tòa phúc thẩm ngày 26-6-2001, HĐXX của TAND tỉnh lại cho rằng các cơ quan tố tụng của cấp sơ thẩm có nhiều thiếu sót. Do đó, Tòa đã hủy bản án sơ thẩm; giao hồ sơ vụ kiện về cho TAND huyện Thống Nhất tiến hành theo trình tự tố tụng chung với thành phần HĐXX khác. 

    Thực tế, nếu như phiên tòa sơ thẩm (lần 2) được TAND huyện Thống Nhất (cũ) sớm tổ chức thì khả năng vụ kiện dân sự giữa ông Vũ Đức Liêm và Đội THA huyện Thống Nhất đã không kéo dài. Đằng này, gần 5 năm sau, ngày 5-5-2006, TAND huyện Thống Nhất mới có quyết định với nội dung "Chuyển hồ sơ vụ án lên TAND tỉnh, vì có yếu tố người nước ngoài" (ông Dĩ, bà Mai có hai người con đi định cư tại Úc). Phải mất gần hai năm nữa, ngày 24-4-2008, TAND tỉnh Đồng Nai mới tổ chức lại phiên tòa sơ thẩm xét xử vụ kiện của ông Liêm. Kết thúc phiên tòa này, HĐXX bác đơn kiện của ông Vũ Đức Liêm đối với cơ quan THA huyện Thống Nhất (cũ) về việc đòi lại 300m2 đất, căn nhà mà gia đình ông Dĩ đang sử dụng. Lý do để HĐXX đưa ra là vụ kiện của ông Liêm không có cơ sở để giải quyết!

* Kết luận trái ngược của 4 phiên tòa hình sự

    Tháng 6-2005, được ủy quyền của Viện KSND Tối cao, Viện KSND tỉnh Đồng Nai ra quyết định truy tố ông Đỗ Ngọc Chất và Phùng Văn San ra tòa với tội danh "Ra quyết định trái pháp luật". Gần một năm sau, ngày 26-5-2006, phiên tòa sơ thẩm hình sự được tổ chức. Tham dự phiên tòa, ông Vũ Đức Liêm được mời với tư cách là người có quyền và nghĩa vụ liên quan. Tại phiên tòa này, HĐXX nhận định, từ năm 1994-1996, bị can Đỗ Ngọc Chất và Phùng Văn San khi tổ chức THA, đã có hành vi vi phạm pháp luật. Việc làm của hai bị cáo Chất và San đã vi phạm khoản 3, điều 4 Pháp lệnh THA Dân sự năm 1993. Quá trình thực hiện nhiệm vụ, Đỗ Ngọc Chất và Phùng Văn San đã không làm hết trách nhiệm được giao. Hậu quả để lại là làm thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; làm giảm uy tín của cơ quan Nhà nước. Việc làm của bị cáo Chất và San còn gây hậu quả về mặt tinh thần đối với ông Liêm và em ông là Vũ Đức Độ cùng con là Vũ Thị Thủy, đồng thời dẫn đến khiếu kiện kéo dài. Với những hành vi phạm tội đã được làm rõ, HĐXX đã tuyên phạt bị cáo Đỗ Ngọc Chất 2 năm 6 tháng tù giam; bị cáo Phùng Văn San một năm tù giam vì phạm tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng".

    Sau phiên tòa sơ thẩm hình sự, Phùng Văn San kháng cáo xin được giảm nhẹ hình phạt. Tiếp đến, Đỗ Ngọc Chất kháng cáo kêu oan. Ngày 26-9-2006, Tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP.Hồ Chí Minh đã mở phiên tòa phúc thẩm hình sự. Tại phiên tòa này, HĐXX cho rằng còn nhiều tình tiết mới và những vấn đề chưa được điều tra làm rõ nên quyết định hủy bản án hình sự sơ thẩm; đồng thời chuyển hồ sơ vụ án về cấp sơ thẩm để điều tra bổ sung và xét xử lại. Hơn một năm sau, ngày 26-10-2007, TAND tỉnh Đồng Nai đã mở phiên tòa sơ thẩm (lần hai). Quá trình thẩm tra, và kết quả tranh tụng tại tòa, Chủ tọa phiên tòa kết luận: Hành vi phạm tội của các bị cáo Chất và San đã gây hậu quả nghiêm trọng về vật chất, tinh thần cho gia đình ông Vũ Đức Liêm; gây thiệt hại về vật chất cho ông Nguyễn Văn Dĩ; gây tranh chấp kéo dài... Lỗi của các bị cáo là cố ý, song thời điểm  xảy ra vụ việc là từ năm 1994-1996, lúc đó luật chưa có quy định điều chỉnh tội "Ra quyết định trái pháp luật" đối với chấp hành viên THA. Vì lẽ đó, các bị cáo Đỗ Ngọc Chất và Phùng Văn San không phạm tội "Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng".

    Không đồng tình với bản án này, Viện trưởng Viện KSND tỉnh Đồng Nai đã ra quyết định kháng nghị. Ngày 14-3-2008, TAND tối cao tại TP.Hồ Chí Minh đã mở phiên tòa phúc thẩm hình sự đối với hai bị cáo Đỗ Ngọc Chất và Phùng Văn San. Tại phiên xử, HĐXX quy kết: Hành vi không tuân thủ pháp luật của bị cáo trong việc tổ chức THA, dẫn đến việc ra quyết định THA, kê biên, bán đấu giá tài sản là trái pháp luật, gây hậu quả nghiêm trọng. Các bị cáo là những người có chức vụ, quyền hạn; hành vi vi phạm pháp luật đã có đủ dấu hiệu cấu thành tội "Thiếu trách nhiệm gây gậu quả nghiêm trọng". Nhưng TAND cấp sơ thẩm tuyên hai bị cáo không phạm tội là áp dụng không đúng luật. Do đó, Tòa cấp phúc thẩm tuyên hủy án sơ thẩm của TAND tỉnh Đồng Nai để xét xử lại...

    Phải nói rằng, hơn 10 năm ông Liêm vác đơn kiện đi "gõ cửa" nhiều nơi, mong được cơ quan chức năng giải quyết thỏa đáng quyền lợi chính đáng đã bị tước đoạt. Quá trình đòi lại tài sản, ông Liêm chỉ với một ước vọng là công lý được sáng tỏ. Song, ngần ấy thời gian trôi qua, những hy vọng của ông Liêm xem ra vẫn còn lắm gập ghềnh, gian nan!

Tạ Nguyên

Kỳ 3: Bi kịch chồng chất