Xung quanh việc gây ô nhiễm môi trường:
Sau "danh sách đen" sẽ là "danh sách nâu"...

Trong khi 8 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trên địa bàn Đồng Nai bị Bộ Tài nguyên - môi trường (TN-MT) liệt vào "danh sách đen" đợt 1, theo Quyết định 64 của Chính phủ, đang nỗ lực cải thiện môi trường thì nay lại có thêm 9 đơn vị nữa tiếp tục bị đưa vào "danh sách đen" (đợt 2) về gây ô nhiễm nghiêm trọng môi trường nước sông Thị Vải.

Một công ty dệt nhuộm ở huyện Long Thành đầu tư hệ thống xử lý nước thải để giải quyết vấn đề ô nhiễm tại doanh nghiệp.

Trong khi 8 cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trên địa bàn Đồng Nai bị Bộ Tài nguyên - môi trường (TN-MT) liệt vào "danh sách đen" đợt 1, theo Quyết định 64 của Chính phủ,  đang nỗ lực cải thiện môi trường thì nay lại có thêm 9 đơn vị nữa tiếp tục bị đưa vào "danh sách đen" (đợt 2) về gây ô nhiễm nghiêm trọng môi  trường nước sông Thị Vải. Đó là KCN Nhơn Trạch 2 thuộc Công ty phát triển đô thị công nghiệp số 2, Công ty Vedan Việt Nam, KCN Nhơn Trạch 1 thuộc Công ty phát triển đô thị và KCN, Công ty TNHH SY Vina, Công ty Hualong Corporation Việt Nam, Công ty TNHH Hưng Nghiệp Formosa, Công ty HwaSeung Vina, Công ty TNHH Vĩ Lợi và doanh nghiệp tư nhân Hoàng Minh. Nhưng đây đã phải là những cơ sở gây ô nhiễm cuối cùng của Đồng Nai bị liệt vào "danh sách đen"?! Theo thông tin từ Cục bảo vệ môi trường (Bộ TN-MT), sẽ còn nhiều cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng trong cả nước tiếp tục bị đưa vào "danh sách đen" đợt 3...  Song song đó là việc xem xét để đưa vào "danh sách nâu" những cơ sở gây ô nhiễm ít nghiêm trọng hơn. Tất nhiên, khi đã bị liệt vào một trong hai danh sách này,  nguy cơ bị đóng cửa hoặc đình chỉ hoạt động là trong tầm tay, nếu cơ sở không có giải pháp cải thiện.

Trở lại vấn đề nước sông Thị Vải đang chết dần tầng nước mặt và tầng đáy do các chất ô nhiễm có xu hướng tích đọng mà Phó thủ tướng thường trực Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã giao trọng trách cho Bộ TN-MT thanh tra làm rõ, suốt từ tháng 3 đến tháng 5 vừa qua, thanh tra Bộ TN-MT đã tiến hành nhiều cuộc kiểm tra từ quy mô đến chi tiết để đánh giá mức độ ô nhiễm và tìm ra những "thủ phạm" trực tiếp gây ô nhiễm môi trường nguồn nước sông này. Đến nay đã có những bằng chứng về tình trạng xả nước thải công nghiệp không qua xử lý hoặc xử lý không đạt tiêu chuẩn ra sông Thị Vải của các cơ sở sản xuất và các KCN làm "chết" dần con sông. Theo đánh giá của Cục Môi trường - cơ quan trực tiếp thanh tra các cơ sở thì: "Kiểm tra đến đâu, các doanh nghiệp đều "mắc lỗi" đến đó. Trong số những cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng nước sông Thị Vải tại hai tỉnh Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu trong đợt thanh tra vừa qua, 15 cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng nhất vừa bị Bộ TN-MT liệt vào "danh sách đen" đợt 2 (trong đó có 9 cơ sở của Đồng Nai đã kể trên, 6 cơ sở còn lại là của Bà Rịa - Vũng Tàu). Ngoài 9 cơ sở trong số 23 cơ sở của Đồng Nai bị Thanh tra Cục Môi trường "sờ gáy", thì 14 cơ sở gây ô nhiễm môi trường còn lại chưa hẳn đã thoát khỏi nguy cơ bị "chiếu cố" trong "danh sách nâu" sắp tới, nếu không nhanh chóng có giải pháp cải thiện.

Thực tế kiểm tra ở những doanh nghiệp (DN) này cho thấy, tất cả các DN đều lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, được cơ quan quản lý xác nhận. Nhưng trong quá trình hoạt động đã thay đổi tên gọi, mục tiêu sản xuất hoặc mở rộng nâng cấp công suất nhưng không thông báo hoặc lập bản đăng ký bổ sung cho cơ quan có thẩm quyền quản lý tại địa phương. Điển hình là khi Công ty TNHH Myung Sung Vina mở rộng sản xuất, Công ty TNHH CT Polimer thay đổi tên gọi, tăng sản lượng và mặt hàng sản xuất nhưng đều "im hơi lặng tiếng", không hề thông báo với ngành chức năng địa phương. Hầu hết những DN này đều thải nước vào hệ thống thoát nước thải của KCN, sau đó đổ ra sông Thị Vải, ngoại trừ Công ty TNHH Kings Grating chưa có biện pháp thu gom xử lý nước thải mà để nước thải tự thấm xuống đất. Một số DN chọn giải pháp thu gom vào hố chung, cho bốc hơi tự nhiên và thấm xuống đất, không xây dựng hệ thống thoát nước mưa, nước thải.  Điều đáng lưu ý là trong số 23 DN bị thanh tra, có đến 11 DN không có hệ thống nước thải với lý do "không có hoặc có ít" nước thải sản xuất, nhưng thực tế vẫn có lượng nước thải với lưu lượng khoảng 195m3/ngày. Có những DN lại có lượng nước thải vượt công suất hệ thống xử lý nước thải như: Công ty TNHH LG thải ra 24m3/ngày đêm nhưng công suất chỉ có 5m3/ngày, đêm; Công ty TNHH Wooree Vina thải 180m3/ngày trong khi công suất xử lý chỉ 80m3/ngày, nhưng không thiết kế tăng công suất để xử lý toàn bộ lượng nước thải công nghiệp thải ra

Trong số 18 DN có sử dụng nhiên liệu (5 DN sử dụng dầu FO;13 DN sử dụng dầu DO, khí gas hóa lỏng, xăng và nhiên liệu khác, hoặc sử dụng máy phát điện) đều chưa đầu tư xây dựng hệ thống xử lý khí thải theo quy định. Cũng qua kiểm tra cho thấy: 5 DN là công ty NTHH Vĩ Lợi, Công ty cổ phần Ngô Han, Công ty Nahnoom, Công ty Đô Thành Đồng Nai, trại heo giống France Hybrdes không có hợp đồng thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt và hợp đồng mua bán rác thải công nghiệp với đơn vị chức năng. Đối với việc kê khai và nộp phí bảo vệ môi trường đối với nước thải, còn 5 DN vẫn chưa kê khai, có DN đã kê khai nhưng không chấp hành nộp phí đầy đủ như Công ty NTHH Il Kwang Vina chỉ nộp đến năm 2004. Nhiều DN nằm ngoài KCN chưa được cấp phép khai thác nước ngầm nhưng đã tự tiện khoan và sử dụng nước giếng như ở Công ty TNHH Đô Thành Đồng Nai, Công ty Nahnoom, Công ty cổ phần Ngô Han và trại heo giống France Hybrdes...

Trong lần về làm việc với hai tỉnh Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu (vào đầu năm 2006), Thứ trưởng Bộ TN-MT Phạm Khôi Nguyên đã yêu cầu hai tỉnh cần xử lý triệt để các DN xả thải gây ô nhiễm môi trường và phải xử lý ô nhiễm ngay từ trên bờ, không để xuống sông mới khắc phục. Hiện nay, Tổ thường trực bảo vệ sông Thị Vải (bao gồm  Đồng Nai, Bà Rịa -Vũng Tàu và TP. Hồ Chí Minh) đã được thành lập nhưng vẫn chưa chính thức triển khai hoạt động. Chủ trương của Bộ TN-MT là sẽ tiếp tục khảo sát toàn bộ các  cơ sơ sản xuất trên toàn quốc để đánh giá, xem xét  và xếp tất cả các đơn vị này vào 3 loại: "danh sách đen" (những cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng), "danh sách nâu" (những cơ sở gây ô nhiễm ít nghiêm trọng) và "danh sách xanh" (những cơ sở thân thiện với môi trường). Cho nên, sau 9 cơ sở của Đồng Nai phải liệt vào "danh sách đen" đợt này, sẽ có những cơ sở phải đứng vào "danh sách nâu" nếu không thực hiện ngay việc cải thiện tình trạng ô nhiễm.

Phương Liễu