Những cơ sở trong "danh sách đen" về gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng:
Làm gì trước giờ G?

Thu hồi mủ cao su thất thoát - một khâu thường gây nên mùi hôi thối.

     Chỉ còn hơn 1 tháng nữa, tức ngày 1-7-2006, Luật Bảo vệ môi trường mới sẽ chính thức có hiệu lực. Với những điều khoản quy định nghiêm ngặt, đặc biệt đối với những cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng sẽ không còn cơ hội khất lần. Tại Đồng Nai, có  8 đơn vị (riêng Công ty cao su Đồng Nai có 4 nhà máy chế biến cao su, nên thành 11 đơn vị) trong số 439 đơn vị gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng của cả nước nằm trong "danh sách đen" của Bộ Tài nguyên - môi trường đã và đang làm gì trước giờ G?

* Những nỗ lực để rút khỏi "danh sách đen"

8 đơn vị đó là nhà máy suppe phốt phát Long Thành, các nhà máy chế biến thuộc Công ty cao su Đồng Nai, Công ty cổ phần tấm lợp và vật liệu xây dựng Đồng Nai, bãi rác Trảng Dài, Công ty giấy Đồng Nai, doanh nghiệp tư nhân Donaton, bệnh viện đa khoa khu vực Long Thành và sân bay Biên Hòa. Riêng sân bay Biên Hòa thuộc diện quản lý của Bộ Quốc phòng nên ngành chức năng của Đồng Nai không can thiệp... Qua đợt kiểm tra cuối tháng 4 vừa qua tại 11 đơn vị trên, cho thấy nhiều đơn vị đang nỗ lực đầu tư, khắc phục ô nhiễm môi trường để rút ra khỏi "danh sách đen" trước giờ G.

Đứng đầu trong số những cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng phải kể đến những nhà máy của Công ty cao su Đồng Nai. Với đặc thù sản xuất dễ gây ô nhiễm, các nhà máy của Công ty cao su đầu tư rất nhiều về nhân - vật - lực cho công tác khắc phục ô nhiễm, đặc biệt là ô nhiễm từ nước thải và khói thải. Thời gian qua, 4 nhà máy của Công ty cao su Đồng Nai là Dầu Giây (đã được sáp nhập về với Xuân Lập), An Lộc, Cẩm Mỹ và Long Thành đã có nhiều hoạt động cải thiện. Hiện nước thải ô nhiễm tại hai nhà máy Dầu Giây và Xuân Lập đã được thu gom và đưa về xử lý tại hệ thống xử lý nước thải do Công ty Glowtek thi công và bàn giao từ cuối tháng 1-2006. Tuy đã qua vài tháng vận hành, nhưng kết quả xử lý cho thấy một số chỉ tiêu chưa đạt và chưa ổn định. Riêng hệ thống xử lý khói thải từ lò xông mủ cũng được đầu tư và hoạt động ổn định, hiện đang tiếp tục được kiểm tra và điều chỉnh. Còn ở Nhà máy chế biến cao su Cẩm Mỹ và An Lộc cũng đang trong giai đoạn chuẩn bị cải tạo nâng cấp hệ thống xử lý nước (tại Cẩm Mỹ) và xây mới hệ thống xử lý nước thải (tại An Lộc). Dự kiến khoảng đầu tháng 7-2006 sẽ đưa vào hoạt động. Tại Nhà máy Long Thành, đầu năm nay công ty đã hợp đồng với Công ty Koastal cải tạo lại hệ thống xử lý nước và chuẩn bị cho vận hành vào đầu tháng 6 tới. Ông Trương Văn Nghĩa, Phó giám đốc Công ty cao su Đồng Nai cho biết: "Công ty đã rất nỗ lực xử lý ô nhiễm môi trường. Đầu tư tiền tỷ cho việc xử lý, chúng tôi cũng không ngại, nhưng vấn đề là vẫn chưa tìm được phương pháp, công nghệ xử lý nào mang lại hiệu quả. Chúng tôi cũng mong ngành chức năng tiếp tục hỗ trợ công ty, đồng thời mong muốn có một tiêu chuẩn riêng cho ngành cao su nói chung. Vì thực tế nước thải của tất cả các nhà máy chế biến mủ cao su trong ngành (nhất là khí amoniac) rất khó có thể đạt theo tiêu chuẩn khí thải chung". Còn ở Công ty cổ phần tấm lợp và VLXD Đồng Nai, ông Lê Trung Chính, Phó tổng giám đốc công ty,  cho  biết: "Từ năm 2003 đến nay, khi biết bị liệt vào "danh sách đen", công ty đã có nhiều kế hoạch và nỗ lực cho công tác cải thiện môi trường. Đến nay, công ty đã đầu tư cải tiến đáng kể như ưu tiên cải tiến công nghệ, đầu tư mới máy móc thiết bị để khống chế nguồn thải, xử lý nước thải và chất thải rác để tái sử dụng làm nguyên liệu sản xuất cho các công đoạn  khác. Bắt đầu từ tháng 4-2006 công ty đã đăng ký với Công ty Sonadezi để thực hiện việc đấu nối vào hệ thống xả thải tập trung". Công ty dịch vụ môi trường - đô thị Biên Hòa đã có nỗ lực rất đáng kể trong việc triển khai xây dựng các bãi chôn lấp chất thải hợp vệ sinh và chất lượng môi trường đã có nhiều đổi thay tích cực. Từ đầu năm đến nay đã đưa vào sử dụng thêm một hố chôn chất thải rắn sinh hoạt, 3 hố chôn chất thải rắn công nghiệp và đang tiếp tục triển khai thi công thêm 2 hố chôn rác, đồng thời vận hành thử nghiệm trạm xử lý nước rỉ rác. Được biết, từ nay đến cuối năm công ty sẽ tiếp tục thực hiện và vận hành 6 hố chôn để giải quyết 200.000m3 rác tồn đọng. Còn ở nhà máy suppe phốt phát Long Thành, từ năm 2005 cũng đã nỗ lực tìm kiếm nhiều giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, trong đó chú trọng việc tái sử dụng nước thải sản xuất, thu hồi khí thải để xử lý theo phương pháp hấp thụ bằng nước...

* Hỗ trợ cho việc khắc phục

Qua đợt kiểm tra mới đây, ông Phan Văn Hết, Phó giám đốc Sở TN-MT đã  có những đánh giá sơ bộ về tình hình cải thiện môi trường tại những đơn vị này như sau: "Nhìn chung, các đơn vị đều nỗ lực cải thiện tình trạng ô nhiễm của đơn vị mình, nhưng hiệu quả khắc phục chưa cao. Để rút ra khỏi "danh sách đen" này, nhiều đơn vị phải thực sự quan tâm và đầu tư hơn nữa cho việc xử lý ô nhiễm. Tính đến thời điểm này, chỉ khoảng một nửa trong số 11 đơn vị có khả năng rút khỏi danh sách, nhưng còn phải hoàn chỉnh thêm một số việc nữa".

Hiện nay, việc đầu tư cho các biện pháp xử lý môi trường, đặc biệt là di dời cơ sở sản xuất vào những KCN tập trung đòi hỏi nguồn kinh phí rất lớn. Trong đợt xử lý ô nhiễm và khuyến khích di dời lần này, Nhà nước sẽ đầu tư kinh phí cho các đơn vị thông qua Quỹ bảo vệ môi trường (BVMT). Đây là "điểm tựa" khá kịp thời cho việc khắc phục và di dời của 439 cơ sở trong "danh sách đen" của Bộ TN-MT.  Quỹ BVMT Việt Nam đã chính thức đi vào hoạt động với tổng số vốn ban đầu là 200 tỷ đồng (riêng Quỹ BVMT ở Đồng Nai hiện có hơn 5 tỷ đồng).  Quỹ sẽ ưu tiên cho vay lãi suất ưu đãi đối với những doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn để thực hiện việc khắc phục và BVMT, số vốn vay không ít hơn 30% tổng chi phí của những dự án đầu tư cho khắc phục và BVMT với thời hạn từ 5-7 năm.

Những điểm nóng về môi trường tồn tại từ nhiều năm nay tưởng chừng như không thể xử lý nổi đang được đồng loạt giải quyết bằng các biện pháp linh hoạt với sự giám sát của nhiều bộ, ngành. Việc xử lý để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường theo QĐ 64 sẽ được thực hiện trên nguyên tắc: Phát triển bền vững, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích kinh tế - xã hội và môi trường. Đây là cách giúp cho các cơ sở sản xuất có điều kiện để hội nhập quốc tế với những sản phẩm thân thiện với môi trường, đồng thời cũng bảo đảm cho mọi người dân được sống trong một môi trường trong sạch và lành mạnh hơn.

Phương Liễu