Lấy chồng ở nước ngoài: Dặm đường xa trăm nẻo buồn vui

Tại hội nghị triển khai Chỉ thị 03/2005/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về công tác đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài ở tỉnh Đồng Nai vừa qua, có nhiều ý kiến cho rằng phụ nữ Việt Nam kết hôn với Việt kiều và người nước ngoài là chuyện không có gì phải "ầm ĩ". Thế nhưng, do có nhiều cuộc hôn nhân gây nên không ít "sóng gió" dẫn đến hạnh phúc đỗ vỡ, đã tạo ra một dư luận không tốt trong xã hội...

Sở Tư pháp Đồng Nai cho biết, qua theo dõi và trực tiếp tiếp xúc với các nữ công dân Việt Nam đến đăng ký kết hôn với Việt kiều hoặc người nước ngoài có quốc tịch: Mỹ, Canada, Nhật Bản... cho thấy, phần lớn các trường hợp kết hôn đều có trình độ văn hóa từ cấp 2,3 trở lên. Còn các trường hợp kết hôn với người Đài Loan, Hàn Quốc thì phần đông vẫn là những nữ công dân có trình độ văn hóa thấp, sinh sống tại các vùng nông thôn, nhận thức về luật hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài chưa đầy đủ, nghề nghiệp chính của họ phần lớn vẫn là làm ruộng rẫy, lao động tạp vụ và tuổi đời còn trẻ... Thông thường, tuổi tác chênh lệch từ 10 đến 15 tuổi. Năm 2004, Đồng Nai có tới 201 trường hợp kết hôn có yếu tố nước ngoài mà người chồng lớn hơn vợ từ 20 tuổi trở lên. Điển hình như trường hợp chị M., 31 tuổi (ngụ tại xã Phú Vinh, huyện Định Quán) đồng ý kết hôn với ông Y., 65 tuổi, ở Đài Bắc - Đài Loan. Thậm chí có cả trường hợp chồng người nước ngoài lớn hơn vợ là người Việt Nam đến... 45 tuổi! Sự chênh lệch quá xa về tuổi tác, trình độ học vấn và khác lạ về phong tục đã dẫn đến nhiều cuộc hôn nhân nhanh chóng bị đổ vỡ.

Chị Nguyễn Thị Kim Hương, cán bộ Phòng tư pháp TP. Biên Hòa, cho biết: "Riêng hai năm 2003 và 2004, ở TP. Biên Hòa đã có tới 405 trường hợp xin đăng ký kết hôn với Việt kiều và người nước ngoài. Trong đó có 17 trường hợp bị nghi vấn là kết hôn không tự nguyện, tiến bộ như luật hôn nhân quy định, nhưng do luật không cấm nên chúng tôi chỉ còn cách là thuyết phục, giáo dục bằng tình cảm, nhưng xem ra không mấy hiệu quả vì đó là con đường đương sự đã chọn". Phú Lâm (huyện Tân Phú) là xã có nhiều người Việt sinh sống ở nước ngoài. Nhiều năm trở lại đây, khi về nước thăm gia đình, họ đã không ngần ngại lôi kéo người thân xuất ngoại dưới nhiều hình thức, với mong muốn thoát nghèo, kiếm tiền gửi về phụ giúp gia đình(?). Trong 60 trường hợp kết hôn với người nước ngoài ở đây thì đã có 12 trường hợp lấy chồng qua... mai mối.

Riêng xã Phú Lợi (Định Quán) có tới 85% dân cư là người gốc Hoa, nên chuyện lấy chồng Đài Loan cũng khá phổ biến. Nhiều cô gái chỉ suy nghĩ đơn giản là rời bỏ nông thôn, không phải lao động vất vả, sẵn sàng ly hôn với người chồng trước rồi tìm một người đàn ông khác có cuộc sống khá giả hơn để gửi thân gửi phận. Tính từ năm 1999 đến tháng 4-2005, toàn xã đã có 476 trường hợp kết hôn với người nước ngoài, trong đó có tới 390 trường hợp lấy chồng là người Đài Loan.

Ông Phạm Văn Sáng- Phó giám đốc Sở Tư pháp cho biết: "Thông qua thủ tục phỏng vấn hai bên đương sự khi nộp hồ sơ tại Sở thì có rất nhiều trường hợp hai bên chưa có điều kiện tìm hiểu nhau nhiều. Phần lớn các trường hợp chỉ quen biết nhau qua loa hoặc gặp nhau chỉ một hai lần trong khoảng thời gian hai ba tháng là tiến tới hôn nhân. Trong đó không ít trường hợp “cô dâu” Việt Nam cho biết mục đích là ra nước ngoài tìm việc làm, giải quyết khó khăn về kinh tế cho bản thân và gia đình". Ông Ngô Văn Hải, Phó chủ tịch xã Phú Lợi (huyện Định Quán) cho biết thêm: "Phú Lợi có 3 trường hợp lấy chồng Đài Loan rồi ly hôn vì không có việc làm phù hợp. Đáng nói là, cả 3 đều "bước" thêm bước nữa với người chồng Đài Loan khác. Mặc dù địa phương đã thuyết phục họ nhiều lần trước khi kết hôn, nhưng với những đối tượng có chủ định kết hôn vì kinh tế thì đố ai cản được!”.

Tất nhiên là không phải ai cũng gặp phải cuộc sống gia đình bất hạnh khi lấy chồng ở nước ngoài. Cũng có những trường hợp may mắn có được cuộc sống hôn nhân hạnh phúc và việc làm ổn định sau khi kết hôn, sinh sống ở nước ngoài. Trong khi đó cũng có khá nhiều trường hợp gặp phải gia đình chồng có hoàn cảnh éo le, cuộc sống khổ cực dẫn đến phải ly dị hoặc tìm đường trốn về Việt Nam. Đơn cử trường hợp chị T. ở xã Lộc An, huyện Long Thành đến với anh E., ở Vân Liên, Đài Loan. Khi cầm được giấy chứng nhận kết hôn, cũng không cần tổ chức cưới hỏi, ngay lập tức chị Th. bay theo anh E. sang Đài Loan. Nhưng hỡi ơi, khi vừa sang tới nơi chị bị E. đưa về nhà một người bà con để phụ việc nhà từ sáng tới tối. Bị áp bức quá mức nên chỉ 14 ngày sau, chị đã phải tìm đến công an Đài Loan trình bày sự việc rồi nhờ họ giúp cho về nước. Đau khổ hơn là trường hợp của chị V., ngụ tại huyện Thống Nhất, kết hôn với anh Ch., ngụ tại Nam Đầu - Đài Loan. Sau đám cưới, chị V. được đưa về Đài Loan chung sống với gia đình nhà chồng. Nhưng khi sang tới nơi, chị bị đối xử rất ghẻ lạnh, chẳng được ai quan tâm. Ngay cả với chồng, khi biết chị mang thai, cũng chẳng ngó ngàng tới. Sau khi sanh con, mẹ chồng còn bắt chị phải chăm sóc hai đứa cháu của chồng, nếu không đúng yêu cầu thì bị đánh, chửi. Trong lúc đó, ngay cả đứa con chị mang nặng đẻ đau, đồng thời cũng là cháu nội của mẹ chồng thì bị buộc không cho uống sữa và bắt phải ăn... bột bắp! Dù vợ và con bị hành hạ đối xử, ngược đãi, nhưng anh Ch. vẫn thản nhiên. Khi chị V. than vãn thì anh chồng bảo: "Hôn nhân là do mẹ tôi sắp đặt, cô ưng thì giờ cô phải phục tùng mẹ tôi!". Nhận thấy tương lai phía trước mịt mù, chị V. tự ý trốn về nước rồi làm đơn xin ly hôn.

Những vụ ly hôn với người nước ngoài được tòa án chấp thuận xảy ra nhiều nhất là ở TP. Biên Hòa, kế đến là các huyện: Thống Nhất, Định Quán, Long Thành... Và hiển nhiên, trong phần lớn những cuộc hôn nhân có yếu tố nước ngoài bị đổ vỡ thì phần lớn đều cho rằng họ muốn xuất cảnh để làm ăn, cải thiện đời sống kinh tế. Còn người chồng nước ngoài lại muốn có người lo công việc gia đình và sinh con đẻ cái nên các cuộc hôn nhân ở dạng này được xem là kiểu "hợp tác để đôi bên cùng có lợi". Cho nên, khi mục đích không đạt được thì ly hôn là điều tất nhiên.

Nhiều cô gái ở Đồng Nai với ước muốn đổi đời nên chấp nhận cuộc hôn nhân với người chồng xa lạ về phong tục, chênh lệch về tuổi tác và học vấn, nhưng rồi cũng chính họ là nguyên đơn trong các vụ xin ly hôn. Như vậy, phần lớn những cuộc hôn nhân với người nước ngoài đó chỉ tồn tại trên danh nghĩa pháp lý chứ không chứa đựng nội hàm ý nghĩa của hôn nhân nhằm mục đích xây dựng gia đình hạnh phúc bền vững. Đã có quá nhiều bài học cay đắng cho người phụ nữ Việt Nam khi "mù quáng" kết hôn với người nước ngoài. Do vậy, hãy chọn lựa, cân nhắc cho kỹ trước khi quyết định rời bỏ quê hương để lấy chồng xa xứ.