Miền Đông cảng biển chuyển mình

Hệ thống cảng biển ở TP.Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu và Đồng Nai (còn được gọi chung là Cụm cảng biển số 5) đang có những bước chuyển mình hết sức mạnh mẽ, thể hiện sự thành công của ngành trong việc thực hiện 2 quy hoạch quan trọng: Di dời hệ thống cảng biển trên sông Sài Gòn và Phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam đến năm 2025.

Theo quy hoạch, đến 2025, Cụm cảng biển số 5 sẽ được tổ chức lại theo hướng khu vực sông Cái Mép - Thị Vải của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu, nơi có điều kiện tự nhiên thuận lợi, sẽ phát triển hệ thống cảng biển nước sâu với vai trò cửa ngõ quốc tế của khu vực miền Đông.

* Từ nghịch lý thừa – thiếu

Trong khu vực miền Đông, chỉ có Tân Cảng Sài Gòn hoạt động hết công suất, các cảng còn lại chỉ hoạt động chừng 50% công suất. Cảng Sài Gòn, với bề dày hoạt động hơn 100 năm, có công suất 15 triệu tấn hàng hóa/năm nhưng 7 năm qua mới tăng được sản lượng từ 9,5 triệu tấn lên đến 14 triệu tấn hàng hóa/năm.

Cảng biển miền Đông hiện có thể đón những tàu có quy mô lớn.

Tại Bà Rịa - Vũng Tàu, đến cuối 2009 sản lượng hàng hóa ra - vào hệ thống cảng biển mới đạt khoảng 79% số lượng hàng hóa được dự báo. Tương tự, đến cuối năm 2009 sản lượng hàng hóa ra, vào hệ thống cảng biển Đồng Nai, Bình Dương chỉ đạt gần 60% kế hoạch. Chủ tịch Hiệp hội Lê Công Minh, cho biết, đã nhiều lần Hiệp hội Cảng biển Việt Nam có ý kiến nhưng mọi chuyện vẫn chưa thay đổi nhiều mà nguyên nhân lớn nhất là hoạt động cảng biển Việt Nam do rất nhiều cơ quan chủ quan quản lý. Đơn vị nào, địa phương nào cũng thấy cần thiết phải xây dựng cảng biển. Sự đầu tư dàn trải không những tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh (để kéo được khách hàng) mà còn làm suy yếu hoạt động cảng biển Việt Nam. Miền Đông hiện rất thừa cảng biển loại nhỏ, công nghệ tiếp nhận và xếp dỡ hàng lạc hậu trong khi đó thiếu những cảng biển hiện đại có khả năng tiếp nhận nhiều tàu lớn.

* Nhà nước vào cuộc

Những ngày đầu tháng 3 vừa qua, Cục Hàng hải Việt Nam đã đưa vào sử dụng và khai thác luồng tàu biển Cái Mép - Thị Vải thông từ cụm cảng biển Cái Mép - Thị Vải ra phao số 0 (công trình được thực hiện chủ yếu từ nguồn vốn ODA của Nhật Bản). Tuyến luồng này dài khoảng 49km, chiều rộng 250 - 480m tùy đoạn với 2 làn đi - về cho tàu lưu thông. Chỉ có một đoạn đi qua khúc cong chữ S của sông Cái Mép - Thị Vải có 1 làn. Độ sâu từ phao số 0 đến khu vực cảng Cái Mép là 14m, từ khu vực cảng Cái Mép lên khu vực cảng Thị Vải là 12m, có thể đảm bảo cho tàu trọng tải 80.000 tấn lưu thông an toàn. Cùng với tuyến luồng này, 2 cảng biển nước sâu khác ở khu vực Cái Mép - Thị Vải cũng đang được xây dựng từ nguồn vốn Chính phủ Việt Nam vay theo hình thức ODA của Nhật Bản.

Việc hình thành luồng tàu biển từ Cái Mép - Thị Vải cũng đã có một ý nghĩa "thu hút" rất lớn đối với các nhà đầu tư. Có luồng tàu biển này, các cảng biển nêu trên mới có thể đón tàu lớn đến 80.000 DWT và hơn nữa ra- vào. Đón được tàu lớn thì các nhà khai thác cảng biển cùng các hãng tàu biển mới có thể tổ chức được các tuyến vận tải đi thẳng qua Mỹ và châu Âu.

Tại khu vực Soài Rạp, UBND TP.Hồ Chí Minh cũng rất năng động khi giao cho Công ty phát triển công nghiệp Tân Thuận chủ động tổ chức đấu thầu nạo vét luồng sông Soài Rạp để đón tàu lớn. Hiện Công ty công nghiệp Tân Thuận đang chuẩn bị mở thầu dự án này. Luồng Soài Rạp được nạo vét đến độ sâu 12m sẽ là tiền đề quan trọng có tính quyết định cho việc phát triển cụm cảng biển ở Hiệp Phước.

* Và nỗ lực của doanh nghiệp

Ở khu vực Cái Mép - Thị Vải, Công ty xây dựng, thương mại Sài Gòn đã hợp tác với nhà khai thác cảng biển hàng đầu thế giới Hutchison để xây dựng cảng SITV. Công trình đang trong giai đoạn hình thành. Cũng tại đây, cảng Sài Gòn và PSA, nhà khai thác cảng biển lớn thứ 2 trên thế giới, đã xây dựng xong và đưa vào khai thác cảng quốc tế container SP-PSA gần một năm qua. Từ cảng quốc tế này, trung bình mỗi tuần đã có gần 10 chiếc tàu lớn ra, vào với nhiều hành trình chở hàng đi thẳng qua châu Âu và châu Mỹ, giúp các chủ hàng tiết kiệm khoảng 20% thời gian đi lại so với trước. Danh tiếng của SP-PSA đã vang khá xa, nhiều chủ hàng từ nước láng giềng Campuchia đã dùng sà lan đưa hàng tới SP-PSA để được chuyển thẳng tới châu Âu và châu Mỹ.

Ở sông Soài Rạp, Công ty phát triển công nghiệp Tân Thuận (IPC) và Dubai World, nhà khai thác cảng biển lớn thứ 3 thế giới, đã xây dựng và đưa vào khai thác cảng container quốc tế Sài Gòn (SPCT) từ một năm qua. Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn cũng có một liên doanh rất hiệu quả với 3 hãng tàu lớn trên thế giới là MOL (Nhật Bản), Hanjin (Hàn Quốc) và Wanhai (Đài Loan - Trung Quốc) để khai thác chính cảng Tân Cảng - Cái Mép. Bằng sự liên kết này cùng với việc đầu tư xây dựng cảng Tân Cảng- Cái Mép hiện đại, hiện từ đây đã thiết lập được nhiều tuyến vận tải hàng hóa trực tiếp đi châu Âu và Mỹ tương tự SP-PSA.

Nguyễn Khoa