Hộ kinh doanh cá thể và nghề tự do ở miền Đông Nam bộ:
Tiềm năng cần đánh thức

Đóng góp không nhỏ vào GDP của cả nước, nhưng hàng triệu hộ kinh doanh cá thể và nghề tự do (SOHO) ở Việt Nam nói chung, ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam dường như đang bị lãng quên vì chưa được đánh giá đúng tiềm năng...

Đóng góp không nhỏ vào GDP của cả nước, nhưng hàng triệu hộ kinh doanh cá thể và nghề tự do (SOHO) ở Việt Nam nói chung, ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam dường như đang bị lãng quên vì chưa được đánh giá đúng tiềm năng...

* Chưa được đầu tư đúng mức

Với 2,7 triệu SOHO vào năm 2007, Phòng Thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tính được giá trị gia tăng của họ tương đương với gần 13% góp vào GDP của cả nước. Theo số liệu mới nhất của Bộ Kế hoạch - đầu tư, cả nước hiện có trên 7 triệu SOHO. Tuy nhiên, nếu chúng ta định nghĩa hộ kinh doanh cá thể theo khái niệm SOHO (Single Office Home Office) như nước ngoài, tức tính luôn văn phòng cá nhân và văn phòng tại gia cũng như người làm việc tự do cùng với hộ kinh doanh cá thể thì con số SOHO Việt Nam sẽ lớn hơn 7 triệu rất nhiều và đóng góp vào GDP sẽ đáng kể hơn. Và trong số 7 triệu SOHO ấy, chiếm hơn 50% tập trung ở vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Công ty Đào Gia - một SOHO Việt Nam đã có kênh quảng bá riêng, hiệu quả của mình với sản phẩm SmartDzine.

Thực tế là trong các xã hội phát triển và cuộc sống ngày càng hiện đại hơn sẽ hình thành các ngành nghề dịch vụ mà một nền kinh tế nông nghiệp không có như dịch vụ sáng tạo thiết kế, công nghệ, mỹ thuật, hoặc các dịch vụ chuyên môn khác như kế toán, tư vấn, huấn luyện... Đây chính là những thành phần chủ chốt của SOHO.

Ông Lê Binh Hùng, nguyên Phó giám đốc VCCI tại TP.Hồ Chí Minh từng đưa ra nhìn nhận: SOHO Việt Nam có vai trò rất quan trọng trong việc phát triển kinh tế nước nhà. Theo đó, họ không những giải quyết việc làm, tăng thu nhập, tăng nguồn thu cho ngân sách... mà còn là mạng lưới rộng lớn nhất, phát triển về tận những vùng xa, vùng khó khăn mà các lĩnh vực kinh doanh khác không đáp ứng được, qua đó giúp cân đối thương mại và phát triển kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, dù có những bước phát triển vượt bậc nhưng SOHO ở Việt Nam vẫn còn nặng tính kinh doanh tự phát, chưa có điều kiện liên kết lại với nhau để cùng phát triển. Một ví dụ đơn giản, nếu dùng từ khóa "hộ kinh doanh cá thể" trên các trang tìm kiếm sẽ cho ra phần lớn các kết quả là những thông tin tư vấn cách tính thuế, mà không có thông tin nào giới thiệu về họ.

Theo Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam, Trung tâm hỗ trợ DN vừa và nhỏ VCCI thì khó khăn thách thức đối với SOHO tập trung vào các vấn đề tài chính, tiếp cận thị trường và nguồn thông tin, tiếp cận với cơ quan nhà nước, công nghệ bao gồm công nghệ quản lý, kinh doanh và công nghệ thông tin... Hậu quả của nó khiến cho họ không được cập nhật những tiến bộ mới trong kinh doanh, mà vẫn làm theo khuynh hướng kinh tế gia đình, phát triển tự nhiên, không có khuynh hướng mở rộng quy mô để tiến lên chuyển sang doanh nghiệp, để hưởng những điều kiện thuận lợi và có cơ hội hơn.

* Giải pháp nào cho các SOHO?

Các hội thảo, tọa đàm về giải pháp ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) và thương mại điện tử thời gian qua, nội dung đa phần đều xoay quanh những giải pháp, dịch vụ dành cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Và dĩ nhiên, khái niệm SOHO hay các dịch vụ dành cho đối tượng này hầu như bị quên lãng, mặc dầu các chuyên gia kinh tế Việt Nam đều nhìn nhận họ chính là vườn ươm để gia tăng số lượng doanh nghiệp.

Nhận thức được vấn đề này, thời gian qua, nhiều chính sách, công ty, doanh nghiệp đã bắt đầu hướng đến đối tượng SOHO và hình thành nhiều giải pháp, dịch vụ cho họ. Đi đầu của giải pháp này là chương trình "Hội nhập cùng CNTT cho doanh nghiệp nhỏ và các hộ kinh doanh cá thể" do Bộ Thông tin và truyền thông, VCCI đồng phối hợp với Intel Việt Nam, Microsoft Việt Nam, Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank) đưa ra mới đây. Theo đó, các đơn vị CNTT này sẽ có những chính sách hỗ trợ các đối tượng này trong việc tiếp cận CNTT để phát triển kinh doanh.

Đồng tình với việc cần phải có những giải pháp CNTT cho SOHO Việt Nam, ông Nguyễn Duy Lễ, Trưởng phòng Marketing Công ty Webs-Pro Việt Nam, bổ sung: "Vấn đề quan trọng không kém để phát triển SOHO Việt Nam chính là việc họ cần phải có kênh riêng để quảng bá hình ảnh, phát triển kinh doanh. Mà giải pháp trọng tâm là các SOHO nên có website để giới thiệu về mình, qua đó tiếp cận với thị trường và khai thác nguồn khách mới từ trên mạng lưới internet". Theo ông Duy Lễ, lâu nay SOHO Việt Nam chưa được quan tâm đúng mức bởi các nhà quản lý nói chung và các đơn vị cung cấp giải pháp CNTT nói riêng, bởi vì chúng ta chỉ phát triển công nghệ phục vụ cho những doanh nghiệp tầm cỡ.

Nhắc đến thị trường thiết kế website, nhiều chuyên gia, nhà quản lý, các công ty cung cấp website đều có chung nhận định đó là một mỏ vàng tiềm năng. Tuy nhiên, mỏ vàng ấy chỉ nhắm vào các doanh nghiệp lớn, quy mô hay các doanh nghiệp vừa. Chính vì thế, nếu SOHO Việt Nam muốn có một kênh riêng là website để quảng bá hình ảnh, để "hợp thức hóa" cách kinh doanh của mình là một điều rất khó, khi hầu hết các công ty cung cấp website không có nhiều sản phẩm dành cho đối tượng này, hoặc giá thành quá cao, vượt qua khả năng của họ.

Huỳnh Kim Tước

(Nguyên cố vấn Google Đông Dương)