Nhóm hàng thiết yếu: Làm sao bình ổn giá?

Từ năm 2008, trước nguy cơ lạm phát cao, Chính phủ đã "lên danh sách" 14 mặt hàng thiết yếu thường xuyên phải bình ổn giá. Cho đến nay, các mặt hàng ấy vẫn tiếp tục được "giám sát" kỹ. Tuy nhiên, những diễn biến về giá cả trong quý 1 vừa qua cho thấy, nhóm hàng này tăng giá mạnh và đang là một thách thức trong việc bình ổn giá!

Từ năm 2008, trước nguy cơ lạm phát cao, Chính phủ đã "lên danh sách" 14 mặt hàng thiết yếu thường xuyên phải bình ổn giá. Cho đến nay, các mặt hàng ấy vẫn tiếp tục được "giám sát" kỹ. Tuy nhiên, những diễn biến về giá cả trong quý 1 vừa qua cho thấy, nhóm hàng này tăng giá mạnh và đang là một thách thức trong việc bình ổn giá!

Thép - mặt hàng trong danh mục bình ổn giá lại đang tăng giá từng ngày.

* Tăng giá mạnh nhất

Theo quy định, 14 mặt hàng thường xuyên phải theo dõi diễn biến giá cả như: xăng dầu, xi măng, thép xây dựng, khí hóa lỏng, phân bón hóa học, gạo, muối, đường, sữa... Tuy nhiên, hầu hết các mặt hàng này đều có mức tăng giá mạnh trong quý 1 vừa qua.

Tăng giá mạnh nhất từ đầu năm 2010 đến nay là thép xây dựng. Hiện thép đang có giá từ 13.700 đồng/kg (thép tổng hợp) đến 15.700 đồng/kg (thép ngoại), cao hơn từ 4.000 - 5.000 đồng so với thời điểm đầu năm 2010. Chị Xuân, chủ cửa hàng VLXD Q.C ở đường Phạm Văn Thuận, cho biết: "Giá thép liên tục tăng từ vài tháng nay, chỉ tính trong tháng 3, giá thép đã tăng 5 - 6 lần, cao hơn hồi đầu tháng gần 3 triệu đồng/tấn. Hiện ít có cửa hàng nào dám trữ hàng vì sợ lỗ".

Ăn theo thép, giá các sản phẩm làm từ thép như: tôn, máng xối, cửa sắt, hàng trang trí nội thất... cũng tăng, dao động từ 10 - 20% so với đầu năm. Các loại vật liệu xây dựng khác như xi măng, bê tông, gạch ống... tăng giá thêm khoảng từ 5 - 10% so với thời điểm cuối năm 2009.

Gas là mặt hàng thuộc diện bình ổn giá cũng có mức tăng khá mạnh trong thời gian gần đây. Tính từ đầu tháng 1 đến nay, giá gas bán lẻ đã tăng 2 lần, mỗi lần tăng từ 4.000 - 8.000 đồng/bình và nhiều dự đoán cho thấy, khả năng giá gas sẽ còn tăng do ảnh hưởng bởi giá xăng dầu.

Đường, sữa trong vài tháng qua cũng luôn xếp trong nhóm những mặt hàng "thời sự" nhất. Trong tháng 2 và tháng 3-2010, các mặt hàng sữa bột, sữa nước đã đồng loạt tăng giá 2 lần, mỗi lần từ 7 - 10%. Đường là mặt hàng liên tục nhích giá từ giữa năm 2009 đến đầu năm 2010 và hiện vẫn giữ mức giá cao kỷ lục từ trước đến nay: xấp xỉ 20.000 đồng/kg.

Có nhiều nguyên nhân khiến các mặt hàng trong danh mục bình ổn giá có mức tăng giá nằm ở "top" đầu trong thời gian qua. Như nhiều nhà sản xuất giải thích, tăng giá là do áp lực giá đầu vào ngày càng lớn bởi ngay từ đầu năm, các yếu tố như điện, nước, xăng dầu, tỷ giá, lãi suất... đều tăng mạnh.

* Làm sao bình ổn?

Danh mục hàng hóa bình ổn giá đã có, song các hình thức để bình ổn khi giá cả biến động xem ra vẫn chưa mấy rõ ràng và hiệu quả. Xét trong danh sách, có khá nhiều mặt hàng mà nguồn nguyên liệu sản xuất hầu hết phải nhập khẩu, phụ thuộc giá thị trường thế giới như xăng dầu, gas, thép, phân bón, sữa... nên khi mặt bằng giá tăng, doanh nghiệp sản xuất cũng buộc phải tăng giá.

Kiểm soát giá đầu vào rất khó thực hiện khi nguyên liệu hầu hết nhập ngoại.Trong ảnh: Sữa là mặt hàng gây đau đầu nhà chức trách bởi càng thanh tra, kiểm soát thì giá càng tăng.

Giám đốc một doanh nghiệp sản xuất thép trên địa bàn Đồng Nai cho biết, giá phôi thép, quặng, than... liên tục tăng từ đầu năm 2010, có mặt hàng tăng giá trên 50% so với trước. Trong tình hình đó, doanh nghiệp cũng khó ghìm giá lâu, bởi lượng nguyên liệu giá rẻ dự trữ được không nhiều.

Với hệ thống lưu thông hàng hóa thì bình ổn càng không dễ thực hiện, bởi "nước lên, thuyền lên", người bán sẽ tăng giá khi nhà sản xuất báo tăng. Lãnh đạo một số siêu thị khi được hỏi cho biết, bản thân các mặt hàng trong diện bình ổn giá luôn được theo dõi cẩn thận và dự trữ hàng đầy đủ để cung ứng ra thị trường khi khan hiếm. Nhưng với những mặt hàng mà nhà cung cấp báo tăng giá, siêu thị cũng khó lòng không tăng. "Nếu những mặt hàng đặt trước với số lượng lớn từ nhà cung cấp, giá đã thương thảo và giao tiền trước thì khi giá tăng cũng ít bị ảnh hưởng. Song, cũng rất khó thực hiện nhiều bởi siêu thị chỉ là kênh phân phối" - ông Vinh, Giám đốc siêu thị Co.op Mart Tân Biên nhận xét.

Ông Châu Minh Nguyện, Phó giám đốc Sở Công thương, phân tích: "Nhiều mặt hàng trong danh mục bình ổn đang bộc lộ những lỗ hổng trong phân phối. Chẳng hạn như giá đường, giá thép..., trong khi nhà sản xuất báo giá tăng ít thì ngoài thị trường giá lại tăng vọt. Việc kiểm soát giá đầu vào nói thì dễ nhưng làm khó, bởi hầu hết phụ thuộc thị trường nước ngoài, làm sao kiểm soát? Còn xét về cấp độ địa phương thì càng khó thực hiện bởi không có công cụ nào để bình ổn giá. Ngoài việc theo dõi diễn biến và báo cáo thì gần như không có cách xử lý nào khác".

V.Lâm