Nghề làm nem ở Hiệp Phước

Khi tìm hiểu về nguồn gốc nghề làm nem của làng Hiệp Phước, nay thuộc xã Hiệp Phước, huyện Nhơn Trạch, chúng tôi được giới thiệu đến với gia đình bà Nguyễn Thị Diệu (Chín Diệu), người có gần 60 năm theo nghề này.

Khi tìm hiểu về nguồn gốc nghề làm nem của làng Hiệp Phước, nay thuộc xã Hiệp Phước, huyện Nhơn Trạch, chúng tôi được giới thiệu đến với gia đình bà Nguyễn Thị Diệu (Chín Diệu),  người có gần 60 năm theo nghề này. Đã ngoài tuổi "thất thập cổ lai hy",  bà Chín Diệu vẫn còn minh mẫn cho biết: ngày trước, một số phụ nữ trong làng thường đi cấy thuê, gặt khoán ở các địa phương khác trong huyện, trong tỉnh, có khi xuống cả các tỉnh miền Tây Nam bộ, đã được ăn những món dân dã mang đặc trưng của từng địa phương, trong đó có nem chua. Khi ăn nem, thấy ngon, họ tìm hiểu cách làm rồi về làng làm theo. Chính xác nghề làm nem được đem từ vùng nào về làng thì bà Chín Diệu không biết rõ. Bản thân bà cũng được truyền nghề từ những người đi trước.

Lá vông và nem ở Hiệp Phước.

Từ một số người biết làm, nghề được truyền lại cho những người chưa biết. Về sau, hầu như nhà nào cũng có thể làm được nem chua. Buổi ban đầu ở làng, nem được làm để dùng trong đình đám, giỗ, Tết của các gia đình. Khi có khách ở xa đến làng hay trong làng có người đi xa thì nem được dùng làm quà biếu. Nhờ đó, nem của làng đến được nhiều vùng khác nhau. Khách gần xa ăn nem Hiệp Phước thấy ngon, chất lượng tốt, tìm đến đặt  mua với số lượng ngày một nhiều hơn. Thấy được hiệu quả kinh tế từ sản phẩm mình làm ra, một số gia đình trong làng chuyển sang làm nem chuyên nghiệp để bán. Lâu dần nem chua trở thành sản phẩm mang đặc trưng của làng Hiệp Phước.

Nghề làm nem ở đây có lợi thế là tận dụng được nguyên vật liệu sẵn có tại địa phương. Mỗi gia đình là một cơ sở sản xuất, nguồn vốn đầu tư ban đầu tương đối thấp, phù hợp với quy mô hộ gia đình, thu hồi vốn nhanh, sản phẩm dễ tiêu thụ, nên nghề này có điều kiện tồn tại lâu dài ở địa phương.

Kỹ thuật làm nem tương đối đơn giản, trong nghề không có bí quyết nên rất dễ học tập và làm theo. Người  làm nem phải có tính cần mẫn và đôi tay khéo léo. Khó nhất là khâu nêm nếm gia vị, thường do những người có kinh nghiệm lâu năm đảm trách. Yếu tố đảm bảo vệ sinh khi chế biến cũng vô cùng quan trọng để nem đạt chất lượng tốt nhất.

Thị trường tiêu thụ nem của làng rất rộng. Từ các cơ sở sản xuất, nem được cung cấp cho các chợ trong huyện, một số chợ trong tỉnh. Nem là món ăn phổ biến và thông dụng, thường có mặt làm món khai vị trong các nhà hàng sang trọng, cũng là món nhậu bình dân trong những quán rượu, bia và trong bữa cơm của các gia đình...  Vào dịp Tết, những con em là người làng Hiệp Phước làm ăn xa hay ở nước ngoài về, cũng đặt một số lượng lớn nem chua mang đi làm quà biếu và có thể thưởng thức một chút hương vị của quê nhà.

Nem Hiệp Phước ngày nay không chỉ phục vụ trong làng, trong huyện mà còn có mặt trong thị trường toàn tỉnh. Mở rộng được thị trường, đưa sản phẩm nem Hiệp Phước đi xa hơn nữa đang là mong ước của người làm nem nơi đây.

Người Hiệp Phước thân tình và mến khách. Nếu ai đó có dịp qua làng, đừng quên ghé lại một quán nhỏ nào đó ven đường hoặc ghé thăm một cơ sở sản xuất, sẽ được chỉ dạy cách làm nem, được mời thưởng thức một chút vị cay cay, chua chua, ngọt ngọt từ những chiếc nem, để cảm nhận hết được hương vị từ món ăn dân dã hòa quyện tình người của một vùng quê đang từng bước xua đi cái đói nghèo, lạc hậu thuở xưa, vươn lên xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Nguyễn Trần Kiệt