Xung quanh những vụ đình công tại các khu công nghiệp trong tỉnh: Cần nhìn từ 2 phía

Công nhân Công ty điện tử Việt Tường lấy ý kiến đưa lên đoàn công tác hòa giải của tỉnh.

Liên tiếp trong những ngày vừa qua tại một số khu công nghiệp (KCN) trong tỉnh đã xảy ra nhiều vụ đình công ở các doanh nghiệp (DN) có vốn đầu tư nước ngoài liên quan đến việc tăng lương theo Nghị định 03 của Chính phủ và một số chính sách lao động khác. Tại hội nghị giao ban Công đoàn khu vực miền Đông mới đây, bà CÙ THỊ HẬU,  Chủ tịch Tổng liên đoàn lao động Việt Nam cho rằng, giải pháp để không xảy ra đình công là giải quyết triệt để những bức xúc của công nhân trong tình hình mới.

Tăng lương phải công bằng giữa người mới và người cũ

Ngoài mức lương thấp, nguyên nhân khiến các cuộc đình công xảy ra vừa qua là do khi điều chỉnh tăng lương theo Nghị định 03, các DN đã để tình trạng mức lương giữa người cũ và người mới chênh lệch hầu như không bao nhiêu. Chẳng hạn, tại Công ty điện tử Việt Tường (100% vốn của Đài Loan, đóng tại KCN Biên Hòa 2), trên 2.000 công nhân đã đình công vì sau khi điều chỉnh lại mức lương tối thiểu thì mức chênh lệch giữa lao động mới và lao động lâu năm trong công ty chỉ cách nhau có vài chục ngàn đồng, gây bức xúc cho công nhân. Sau khi đoàn công tác hòa giải của tỉnh làm rõ với vấn đề này, chủ DN đã kịp thời điều chỉnh lại các mức lương và các khoản phụ cấp cho hợp lý. Các công nhân cũng đã đồng ý với điều chỉnh của công ty và trở lại làm việc.

Theo các cơ quan chức năng thì Nghị định 03 chỉ quy định về mức lương tối thiểu, do vậy để có sự công bằng và hợp lý, khi xây dựng lại các mức lương các DN cần phải có thang bảng lương để làm căn cứ điều chỉnh. Thế nhưng lại có rất ít DN xây dựng được thang bảng lương. Trong số 520 DN có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động trên địa bàn tỉnh, chỉ có khoảng 20 DN đã xây dựng được thang bảng lương và được ngành chức năng thông qua. Vì vậy, khi tiến hành thực hiện Nghị định 03, nhiều DN lại điều chỉnh một cách "máy móc" hoặc cào bằng. Có DN lại chỉ điều chỉnh các mức lương hiện đang dưới mức lương tối thiểu trong công ty (thường áp dụng cho lao động mới), chính vì vậy mà sau khi điều chỉnh, mức lương của người cũ chênh lệch với người mới ở mức thấp.

Thêm nữa, việc áp dụng mức tăng lương hàng năm quá thấp lại đi kèm thêm nhiều điều kiện về thi đua, chuyên cần tại các DN cũng gây nhiều ức chế cho công nhân. Trong vụ đình công của trên 7.000 công nhân Công ty TNHH Mabuchi Motor (sản xuất linh kiện điện tử, 100% vốn Nhật Bản, đóng tại KCN Biên Hòa 2), các công nhân đã phản ảnh: Dù đã làm việc cho công ty 9-10 năm nhưng mức lương chỉ tăng đến mức 1,1 triệu đồng trong khi mức lương khởi điểm của công nhân mới vào đã là 881.000 đồng. Tại buổi làm việc với ngành chức năng của tỉnh, phía công ty giải thích: Việc tăng lương được chiếu theo thang lương của công ty (gồm 8 cấp lương, cấp thấp nhất là 881.000 đồng và cao nhất là 3,8 triệu đồng), mỗi cấp sẽ gồm nhiều bậc lương. Nếu trong năm công nhân làm việc ở mức trung bình sẽ được tăng hai bậc lương(!). Chính vì áp dụng thang bảng lương "ngặt nghèo" theo kiểu này mà mức lương của hầu hết lao động chỉ tăng vài ba chục ngàn một năm. Có công ty lại chọn cách tăng đều mỗi năm... 25 ngàn đồng cho mọi lao động.

Một nguyên nhân khác dẫn đến đình công hoặc rục rịch đình công liên quan đến vấn đề lương là các DN chậm công bố các mức điều chỉnh lương, thời điểm nhận lương mới, khiến công nhân hiểu lầm DN không chịu tăng lương (dù rằng điều này đã được các ngành chức năng khuyến cáo ngay trước thời điểm Nghị định 03 có hiệu lực). Bức xúc về chất lượng bữa ăn kém, không đủ tái tạo sức lao động cũng là một trong lý do khiến các cuộc đình công xảy ra.

Cần phải giải quyết triệt để bức xúc của công nhân