Hệ thống thủy lợi còn nhiều bất cập
Kỳ 2:155 công trình sẽ được đầu tư ra sao?

Từ nay đến năm 2020, toàn tỉnh sẽ đầu tư xây dựng thêm 155 công trình thủy lợi với tổng kinh phí hơn 2.465 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh và huyện. Khi toàn bộ hệ thống thủy lợi cũ và mới đều được vận hành, sẽ đảm bảo tưới cho trên 66 ngàn hécta cây trồng...

Từ nay đến năm 2020, toàn tỉnh sẽ đầu tư xây dựng thêm 155 công trình thủy lợi với tổng kinh phí hơn 2.465 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh và huyện. Khi toàn bộ hệ thống thủy lợi cũ và mới đều được vận hành, sẽ đảm bảo tưới cho trên 66 ngàn hécta cây trồng...

* Cần có những dự án khả thi...

Phương hướng phát triển từ nay đến năm 2020 về thủy lợi do Sở NN-PTNT lên kế hoạch thực hiện bao gồm: sửa chữa, nâng cấp hoàn thiện các công trình hiện có, đồng thời xây dựng mới các công trình phục vụ sản xuất nông nghiệp, cấp nước sinh hoạt và nước công nghiệp.

Theo thống kê, hệ thống thủy lợi trên toàn tỉnh hiện cung cấp nước tưới cho trên 31 ngàn hécta cây trồng; đáp ứng 27 ngàn hécta tiêu thoát, ngăn lũ, ngăn mặn; cấp 158 ngàn m3 nước/ngày đêm. Ước đến năm 2020, cung cấp nước tưới 66 ngàn hécta; tiêu ngăn lũ, ngăn mặn 35 ngàn hécta; cấp nước 178 ngàn m3/ngày đêm. Những con số này phản ánh khá rõ từ 155 công trình thủy lợi chuẩn bị lên kế hoạch xây dựng. Điều này cũng chỉ ra hướng phát triển của sản xuất nông nghiệp trong 10 năm tới (2020) sẽ tăng gấp hai lần, trong khi tiêu, ngăn mặn... chỉ tăng 8.000 hécta và cấp nước chỉ nhỉnh hơn hiện tại 20 ngàn m3/ngày đêm. Nói cách khác, 155 công trình sắp được đầu tư, phần lớn phục vụ nông nghiệp.

Một góc hồ Gia Ui.

Đề cập về công tác quy hoạch các công trình thủy lợi, ông Dương Anh, Phó chủ tịch UBND huyện Định Quán, bức xúc: "Lâu nay khi xây dựng các công trình lấy nước tưới, tiêu cho sản xuất, nhiều dự án được "thổi phồng" năng lực quá mức. Điều này dẫn đến chỗ, khi xây dựng xong, công trình không đáp ứng được yêu cầu. Do đó, nhiều dự án tưởng chừng rất "hoành tráng", song hiệu quả chẳng đạt như mong muốn. Vì vậy, phải có những dự án khả thi, phù hợp với địa hình, địa lợi của mỗi địa phương. Quan trọng nhất là đừng "tăng" thêm giá trị sử dụng của công trình!".

 Ở Định Quán, công trình thủy lợi Ngọc Định (xã Ngọc Định, huyện Định Quán) là một ví dụ. Với năng lực thiết kế nhằm phục vụ cho 240 hécta cây trồng, nhưng thực tế nhiều năm qua công trình này chỉ cung cấp nước sản xuất cho khoảng 50 hécta.

* Công trình thủy lợi phải đạt đa mục tiêu

Nói về "bức tranh" thủy lợi mà Sở NN-PTNT thiết kế, Phó chủ tịch UBND tỉnh Ao Văn Thinh cho rằng, vẫn còn mang tính truyền thống, chưa tạo được "phong cách" mới; bởi vẫn chỉ là hồ, đập, trạm bơm... Trong khi đó, tiến trình công nghiệp hóa trên địa bàn tỉnh, nhiều diện tích đất phải chuyển đổi mục đích. Mặt khác, tài nguyên nước không phải là vô tận, đáng kể là trong giai đoạn biến đổi khí hậu thì nguồn nước cũng sẽ thiếu so với trước. Vì vậy, công trình thủy lợi hiện đại phải đạt được đa mục tiêu. Đó là phục vụ sản xuất nông nghiệp: trồng lúa, tưới cây theo phương thức mới (nhỏ giọt), cấp nước sinh hoạt, nước công nghiệp. Chưa kể mai này các địa phương phát triển chăn nuôi theo mô hình công nghệ sạch, cũng cần có chuồng trại sạch, giống sạch. Vậy nguồn nước từ đâu để đáp ứng yêu cầu này, nếu không phải là công trình thủy lợi?

Phó chủ tịch Ao Văn Thinh còn lo ngại rằng, do tính đa mục tiêu của 155 công trình thủy lợi chưa rõ, khả năng đáp ứng yêu cầu thấp nên nếu mai mốt cần phải điều chỉnh cho phù hợp, lại phải dùng "mệnh lệnh hành chính" để lấy tiền ngân sách thì... không ổn.

Tạ Nguyên