Vốn để xây nhà tái định cư: Thiếu trầm trọng!

Trong những năm gần đây, mỗi lần đề cập về chính sách xây nhà tái định cư (TĐC) khi Nhà nước thu hồi đất, ở các địa phương đều lặp đi lặp lại một "điệp khúc": Thiếu vốn!

Trong những năm gần đây, mỗi lần đề cập về chính sách xây nhà tái định cư (TĐC) khi Nhà nước thu hồi đất, ở các địa phương đều lặp đi lặp lại một "điệp khúc": Thiếu vốn!

* Khắc khoải cuộc sống tạm cư!

Bà Huỳnh Kim Huê, 78 tuổi, trước đây có nhà ở KP4, phường Bửu Long (TP.Biên Hòa). Khi xây dựng công trình Văn miếu Trấn Biên, nhà bà Huê nằm trong diện giải tỏa trắng. Sau khi bàn giao đất, năm 2006 bà Huê cùng gia đình gồm 2 người con trai được bố trí đến ở tại khu nhà tạm cư thuộc KP4, phường Quang Vinh. Nói về những ngày sống trong khu tạm cư, bà Huê bức xúc: "Từ ngày về đây, gia đình tôi sống rất chật vật. Chẳng biết khi nào chúng tôi mới "được" ra khỏi căn nhà tạm này. Sắp tới đây, nếu Nhà nước có bố trí đất TĐC, chúng tôi chẳng biết lấy gì để xây nhà ở, vì tiền đền bù đất và căn nhà cũ không đủ để hoàn chỉnh công trình như mẫu quy định!".

Bà Huỳnh Kim Huệ và bà Nguyễn Thị Nhờ trong căn nhà tạm cư.

Tương tự như bà Huê là trường hợp của bà Nguyễn Thị Nhờ, 78 tuổi, trước có nhà bà ở KP1, phường Bửu Long. Khi dự án xây dựng đường giao thông miễu Bình Thiền, nhà bà bị giải tỏa trắng. Đầu năm 2008, bà Nhờ và người con gái được giải quyết về khu tạm cư. Tuy nhà tạm cư khá tiện nghi, nhưng hầu như rất xa lạ với một nông dân chân chất như bà. Bởi theo bà, nhà tạm cư chỉ ở tạm, là nhà của người ta. "Con gái tôi đi làm suốt, kể cả trực ca đêm nên ở nhà tôi chỉ biết đùa giỡn với mấy con chó. Chẳng biết đến bao giờ tôi mới có lại căn nhà riêng cho gia đình?" - bà Nhờ nói.

Ông Đoàn Hữu Điệu, Trưởng KP4, phường Quang Vinh cho biết, khu tạm cư của phường có 36 căn hộ, mỗi căn rộng 72m2, xây dựng từ năm 2006. Khu tạm cư giải quyết cho các hộ diện TĐC thuộc các phường: Quang Vinh, Trung Dũng, Bửu Long và Hòa Bình. Thay vì hỗ trợ 800 ngàn đồng/tháng để hộ TĐC tự đi thuê nhà ở, TP.Biên Hòa đã xây dựng khu vực này. Mỗi căn hộ tạm cư đều đầy đủ tiện nghi như nước sạch, điện sinh hoạt và các công trình phụ. Nhưng đây là nhà tạm thời nên tâm lý người dân khi đến ở đều mang tâm trạng bồn chồn, khắc khoải. Hộ sống tạm cư ít nhất cũng đã cả năm và nhiều người khác thì có mặt từ khi khu này hình thành.

* Tìm nguồn vốn từ đâu?

Sở dĩ có tình trạng tạm cư như nêu trên là do TP.Biên Hòa thiếu nguồn vốn để xây dựng các khu TĐC. Không riêng gì TP.Biên Hòa, nói về nguồn vốn đầu tư xây dựng nhà TĐC trên địa bàn tỉnh, Giám đốc Sở Tài chính Hồ Thanh Sơn khẳng định: thiếu trầm trọng.

Khu tạm cư ở KP4, phường Quang Vinh tuy đầy đủ tiện nghị, nhưng nhiều người vẫn không thích cảnh phải "sống tạm"!

Hiện tại, Đồng Nai có 21 khu công nghiệp và một số cụm công nghiệp đang hoạt động. Điều này cho thấy, số diện tích đất bị thu hồi, số hộ bị giải tỏa để phát triển công nghiệp cũng như các công trình xây dựng khác là khá lớn. Thời gian qua, các địa phương trong tỉnh đã nỗ lực để xây dựng nhiều khu TĐC từ kinh phí hạ tầng 15% mà các chủ đầu tư tạm ứng cùng với các nguồn khác, thế nhưng vẫn không thể đủ vốn để xây dựng khu TĐC cho các hộ dân bị giải tỏa trắng. Chính vì vậy, nhiều hộ sau khi giao đất, bị giải tỏa trắng vẫn chưa thể bố trí TĐC nên phải sống tạm cư, hoặc thuê nhà để ở là điều khó tránh khỏi.

Theo ông Sơn, vướng mắc nổi cộm liên quan đến giải tỏa, TĐC chính là giá đất chưa phù hợp. Điều này đã khiến việc thu hồi đất chậm, dẫn đến khiếu kiện kéo dài, vì trong cùng một dự án lại có nhiều giá bồi thường khác nhau. Mặt khác, công tác thu hồi đất, bồi thường giải tỏa để xây dựng TĐC khá chậm, cơ bản vì thủ tục rườm rà, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các dự án. Đáng nói là, do thói quen ở nhà độc lập nên rất nhiều trường hợp bị giải tỏa trắng không muốn ở nhà TĐC. Vì vậy, tình trạng chung lâu nay của nhiều khu TĐC là sau khi nhận đất hoặc nhận nhà, thì chủ nhân lại bán sang tay cho người khác để lấy tiền chênh lệch. Tiếp đến, một số hộ tiếp tục mua đất làm nhà trên những khu vực quy hoạch, khiến việc giải tỏa lại tái diễn, gây khó khăn cho chính quyền địa phương và chủ dự án. Nhiều trường hợp được cấp đất hoặc được mua nhà TĐC, nhưng do tiền đền bù thấp không đủ để chi trả nhà cần mua; cũng như không đủ khả năng xây nhà mới. Vì không có chỗ ở ổn định, những lao động thuộc diện TĐC phải tự bươn chải, cho nên đời sống của người bị thu hồi đất vẫn còn lắm gian nan.

Ông Sơn cho rằng, để có thể nhanh chóng giải quyết TĐC cho hộ dân bị giải tỏa, nhất thiết phải xem lại bảng giá đất hàng năm. Đây chính là điều cốt lõi, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống an sinh xã hội. Về nguồn vốn thực hiện công tác TĐC, ông Sơn đề xuất UBND tỉnh kiến nghị với trung ương cho địa phương vay vốn. Bởi đây là chính sách tài chính lớn, nên Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ để các địa phương thực hiện đúng quy định của pháp luật. Ngoài ra, cũng cần kiến nghị với Bộ Tài chính đề nghị Chính phủ giao cho Ngân hàng Nhà nước xây dựng đề án cho hộ dân TĐC vay tiền có thời hạn, để họ tự giải quyết nhà ở trên các khu TĐC.

Tạ Nguyên