Thấy gì qua việc xử lý nước thải trong các khu công nghiệp?

Tính đến nay, trên địa bàn tỉnh có 844 dự án đầu tư vào 21 khu công nghiệp (KCN) đang hoạt động. Tổng lượng nước thải tại 21 KCN khoảng 70 ngàn m3/ngày đêm. Trong đó, nước thải ra sông Đồng Nai chiếm hơn 45 ngàn m3/ngày đêm; ra sông Thị Vải trên 21 ngàn m3, còn lại là các nguồn tiếp nhận khác...

Tính đến nay, trên địa bàn tỉnh có 844 dự án đầu tư vào 21 khu công nghiệp (KCN) đang hoạt động. Tổng lượng nước thải tại 21 KCN khoảng 70 ngàn m3/ngày đêm. Trong đó, nước thải ra sông Đồng Nai chiếm hơn 45 ngàn m3/ngày đêm; ra sông Thị Vải trên 21 ngàn m3, còn lại là các nguồn tiếp nhận khác...

* Những chuyển biến tích cực

Theo Sở Tài nguyên và môi trường (TN-MT), cách nay vài năm, số doanh nghiệp và KCN có hệ thống xử lý nước thải (HTXLNT) hoàn chỉnh chỉ đếm trên đầu ngón tay, thì nay đã có chuyển biến đáng kể.   

Phó chủ tịch HĐND tỉnh Huỳnh Chí Thắng khảo sát mạng lưới XLNT tại Công ty Hưng Nghiệp Formosa - KCN Nhơn Trạch 3.

Tại KCN Loteco, hiện có 8 doanh nghiệp đang hoạt động với trên 19 ngàn công nhân, HTXLNT đã được xây dựng từ năm 1998, công suất 1.500m3/ngày đêm. Đến năm 2004, Loteco xây dựng thêm nhà máy XLNT, công suất 8.000m3, nhưng hiện tại mới vận hành 4.000m3. Cộng chung hai nhà máy XLNT của Loteco nhận chất thải từ 8 doanh nghiệp đưa về, dao động từ 5.000 đến 5.500m3. Loteco còn dự kiến trong thời gian tới sẽ đầu tư mở rộng nhà máy nữa nhằm nâng công suất XLNT lên 9.500 ngàn m3. Tương tự, Công ty phát triển KCN Biên Hòa Sonadezi đang thu gom nước thải từ KCN Biên Hòa 2 và một phần KCN Biên Hòa 1 về nhà máy XLNT tại KCN Biên Hòa 2. Công suất thiết kế của nhà máy XLNT Biên Hòa 2 đạt 4.000m3. Bình quân trong  5 tháng đầu năm 2009, mỗi ngày nơi đây tiếp nhận, xử lý trên 3.400m3. Đã có 108 đơn vị sản xuất trong KCN Biên Hòa 1 và Biên Hòa 2 có hệ thống đấu nối với HTXLNT; ngoài ra 19 doanh nghiệp ở KCN Gò Dầu ký hợp đồng đưa nước thải về tập trung xử lý tại nhà máy XLNT ở KCN Biên Hòa 2.

Có thể nói, nếu so sánh với các KCN có HTXLNT hoàn chỉnh, thì nhà máy XLNT của KCN Nhơn Trạch 3 (thuộc Công ty TNHH một thành viên Tín Nghĩa) được xem là hiện đại nhất. Với những thiết bị ngoại nhập đồng bộ, Công ty Hưng Nghiệp Formosa đầu tư hệ thống XLNT riêng lẻ ở KCN Nhơn Trạch 3 - giai đoạn 1, công suất 5.000m3, hiện đang tiếp nhận xử lý 2.700m3. KCN Nhơn Trạch 3 - giai đoạn 2 còn thu gom nước thải từ khu trung tâm dịch vụ và 11 nhà máy nằm ngoài phân khu Formosa. Theo Phó tổng giám đốc Công ty Tín Nghĩa Nguyễn Thanh Bình, căn cứ vào tình hình thu hút đầu tư và cho thuê đất, thì tốc độ phát triển công nghiệp ở Nhơn Trạch sẽ tăng nhanh, do đó, KCN Nhơn Trạch 3 sẽ đầu tư thêm hệ thống XLNT công suất 14.000 m3.

Đối với Công ty cổ phần Sonadezi Long Thành, có 59 doanh nghiệp đang hoạt động đưa nước thải về nhà máy XLNT ở KCN Long Thành; 1 doanh nghiệp tự xử lý. Hệ thống XLNT tập trung thuộc KCN Long Thành, công suất 5.000m3/ngày đêm.  Tại đây, mỗi ngày đêm tiếp nhận, xử lý nước thải từ các nhà máy trong KCN đưa về trên 6.800m3. Tuy nhiên, đó mới là bước một của nhà máy XLNT giai đoạn 1, còn giai đoạn 2 (tháng 9 tới khánh thành), hệ thống vận hành sẽ tăng thêm công suất 5.000m3/ngày đêm.

* Đâu là những hạn chế?

Thống kê của Sở TN-MT cho thấy, trong số 21 KCN trên địa bàn tỉnh đang hoạt động, mới chỉ có 10 KCN xây dựng hệ thống xử lý nước, bao gồm: Biên Hòa 1, Biên Hòa 2, Amata, Loteco, Long Thành, Tam Phước, Gò Dầu, Nhơn Trạch 1, Nhơn Trạch 2, Nhơn Trạch 3. Trong 11 KCN chưa có hệ thống XLNT thì có: Agtex -Long Bình, Nhơn Trạch 5, Sông Mây, Bàu Xéo, Xuân Lộc, Định Quán và Dệt may Nhơn Trạch đang xây dựng công trình XLNT; còn KCN Thạnh Phú, Ông Kèo, Hố Nai và Nhơn Trạch 2 chưa triển khai hệ thống XLNT. Hệ thống XLNT trong các KCN đã xử lý được từ 30 - 70 ngàn m3/ngày đêm, đạt tỷ lệ 43% so với tổng lượng nước thải tại các KCN; và tăng 10% so với năm 2008.

Nhà máy XLNT tại Công ty Hưng Nghiệp Formosa - KCN Nhơn Trạch 3.

Kết quả kiểm tra chất lượng nước thải thời gian gần đây cho thấy, hiệu quả xử lý trong các KCN đã được cải thiện. Tuy nhiên, chất lượng nước thải sau khi xử lý vẫn chưa ổn định; bởi còn một vài thông số chưa đạt so với yêu cầu như: màu sắc và coliform (vi khuẩn có thể gây bệnh). Thực tế, một số  mặt còn hạn chế trong việc bảo đảm môi trường bền vững trong các KCN, đó là nhiều nơi chưa có hệ thống XLNT tập trung; hoặc chưa có đấu nối từ đơn vị sản xuất đến nhà máy XLNT. Tính ra, lượng nước chưa qua hệ thống XLNT là 12.500m3/ngày đêm. Như vậy, vấn đề an toàn môi trường trong các KCN vẫn rất đáng lo ngại.

Đề cập đến hệ thống XLNT trong các KCN, ông Hoàng Văn Thống, Chi cục trưởng Chi cục bảo vệ môi trường ( Sở TN-MT), cho biết, theo Nghị quyết của HĐND tỉnh, đến cuối năm 2009, 100% các KCN trên địa bàn phải có nhà máy XLNT tập trung; 90% nước thải đạt tiêu chuẩn. Thế nhưng, do nhiều nguyên nhân, khả năng không thể thực hiện được nghị quyết vào cuối năm nay là điều chắc chắn! Nguyên nhân là nhiều KCN mới khởi công xây dựng hệ thống XLNT, phải đến quý III, hoặc quý IV năm sau mới đưa vào vận hành thử như: Sông Mây, Bàu Xéo, Hố Nai, Xuân Lộc, Nhơn Trạch 5, Định Quán, Agtex - Long Bình, Dệt may Nhơn Trạch... Hay như KCN Thạnh Phú, Ông Kèo hiện mới đang làm thủ tục giải phóng mặt bằng. Thêm vào đó, nhiều KCN dù đã có hệ thống XLNT nhưng vẫn chưa đảm bảo an toàn, nhất là các nhà máy dệt. Cá biệt có KCN còn "thu gom" nước thải của các doanh nghiệp về rồi cho... thẩm thấu. Điển hình là Công ty cổ phần đầu tư VINATEX Tân Tạo (KCN dệt may Nhơn Trạch). Nơi đây hiện đang xây dựng nhà máy XLNT, nhưng vẫn cho 12 doanh nghiệp đang hoạt động đấu nối vào đường ống thu gom nước thải tập trung của KCN mỗi ngày 300m3, để sau đó cho... thẩm thấu xuống đất. Trả lời về trường hợp Công ty VINATEX Tân Tạo xử lý nước thải bằng cách thẩm thấu, ông Thống nhấn mạnh: "Đây là việc làm sai quy định. Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi và có biện pháp giải quyết hợp lý. Chính đơn vị này trước đây đã từng bị xử phạt. Do vậy lần này, việc xử lý chắc chắn phải mạnh tay hơn!".

Tạ  Nguyên