Công ty Mauri VN gây ô nhiễm môi trường:
Người dân còn chịu đựng đến bao giờ?

Biệt danh "xóm thối" ở xã La Ngà, huyện Định Quán có từ chục năm trước. Nguyên nhân hình thành tên "xóm thối" là do chất thải của Công ty TNHH AB. Mauri Việt Nam (gọi tắt là Mauri VN) gây ô nhiễm môi trường trầm trọng. Từ đó đến nay, "xóm thối" dường như bị chết tên, bởi nơi đây hàng ngày vẫn... cứ thối!

* Dân lãnh đủ!

Nông dân Nguyễn Mạnh Siêu, ngụ ở ấp 4, xã La Ngà đã không kìm được bức xúc khi nghe tôi nói về việc ô nhiễm môi trường do Công ty Mauri VN gây ra thời gian qua. Ông Siêu cho biết, hàng ngày ông chăn bò nơi đây nhưng luôn hồi hộp vì sợ đàn bò uống phải nước thải có độc. Vì thế, mỗi lần ngửi thấy mùi thối từ khu vực sông La Ngà - đoạn gần nhà máy xử lý nước thải (XLNT - nằm trên địa bàn ấp 4, xã La Ngà) bốc lên, là ông vội lùa bò đi nơi khác. Theo ông Siêu, hậu quả nhãn tiền từ nước thải của Công ty Mauri VN đổ xuống sông La Ngà khiến bò lăn quay ra chết, chính là trường hợp của ông Thái Anh Hài. Cách đây khoảng 1 năm, 4 con bò của ông Hài lần lượt chết. Mổ bụng cả 4 con thì trong bao tử của chúng đều bị lở loét, hoặc sưng vù. Trưởng ban MTTQ ấp 4 Lê Danh Tính đã xác nhận việc bò chết là có thật, đồng thời cho biết sau khi đàn bò đột ngột chết, kinh tế gia đình ông Hài kiệt quệ hẳn.

Nhà máy xử lý nước thải của Công ty Mauri VN.

Dân "xóm thối" hứng chịu mùi hôi thối hàng chục năm qua, khiến nhiều người, nhất là trẻ em hay bị đau ốm. Nhẹ thì đau đầu, sổ mũi, tức ngực; nặng thì phải nằm viện với những triệu chứng bất thường, khó xác định nguyên nhân. Một vài trường hợp ngụ gần nhà máy XLNT của Công ty Mauri VN đã phải bỏ nhà cửa đi "lánh nạn" nơi khác, vì không thể chịu đựng thêm tình trạng bị ô nhiễm kéo dài. Điển hình là trường hợp của gia đình ông Đinh Văn Kháng. Ông Kháng cùng vợ con đến lập nghiệp ở ấp 4 hơn 20 năm qua. Những năm đầu khi Công ty Mauri VN xả chất thải gây ô nhiễm môi trường, gia đình ông cũng như hàng trăm người khác trong khu vực chẳng còn cách nào khác là phải đeo khẩu trang suốt ngày. Đến khi nhà máy XLNT đi vào hoạt động, thì vợ và 4 người con ông Kháng buộc phải di tản đi nơi khác. Múc một xô nước từ cái giếng trước đây gia đình sử dụng hàng ngày lên, ông Kháng buồn bã nói: "Khoảng hơn 1 năm nay, nước giếng có màu vàng đậm và thối không chịu được. Để có nước sinh hoạt, mỗi ngày cha con tôi phải đi xin nước từ nơi khác. Cuộc sống gia đình từ đó trở nên bất an. Cuối cùng, để tránh "thối", vợ con tôi quyết định đi nơi khác sinh sống...". Hiện tại, ông Kháng sống đơn độc trong căn nhà nằm phía sau nhà máy XLNT. Dù mới ngoài 50 tuổi nhưng nhìn ông Kháng chẳng khác gì 70! Ông Kháng bộc bạch, thời gian gần đây ông xuống sức thấy rõ.

* "Xóm thối" bao giờ đổi tên?

Sau đêm 16-6, thời điểm Công ty Mauri VN lén xả chất thải không qua xử lý ra sông La Ngà, ngày 17-6, một số thành viên trong tổ giám sát của xã La Ngà gồm: ông Lê Danh Tính, bà Nguyễn Thị Lý dẫn chúng tôi đến khu vực xả thải của Công ty Mauri VN. Cống xả nằm trong khuôn viên khu vực nhà máy XLNT là hệ thống có hai đường dẫn một cống tròn to và một máng hình chữ nhật. Hai đường dẫn này chảy vào một ống cống thoát ra sông La Ngà. Thời điểm chúng tôi có mặt, nước từ hai đường dẫn này chỉ chảy rất ít, song dòng chảy ở bên máng cũng có màu vàng đục. Theo bà Lý, mỗi lần lén xả nước thải thì nước từ ống cống to có màu đen đậm, đặc sệt. Đây chính là chất thải gốc từ nơi sản xuất của công ty đưa về, chưa qua xử lý. Cũng chính tại ống cống này, tổ giám sát của xã đã lấy được một số mẫu vào chiều tối ngày 16-6.

Khu vực miệng cống xả thải của Công ty Mauri VN phía sông La Ngà.

Riêng khu vực gần mép sông, nơi có cửa cống xả nước thải, chúng tôi nhận thấy, một số loài cây cỏ không thể tồn tại được. Đáng kể là cây mai dương, một loài thủy sinh phát triển rất nhanh ở tất cả những vùng ngập nước, nhưng tại nơi này chúng không thể sống nổi dưới tác hại của nước thải chưa qua xử lý. Bẻ một cây mai dương đã chết khô, bà Lý nói: "Đến cây mai dương còn khó có thể sinh trưởng, nói gì đến người. Ấy vậy mà dân chúng tôi vẫn phải chịu đựng chục năm qua. Rất nhiều lần chúng tôi kiến nghị Nhà nước nhanh chóng giải quyết vấn đề này, nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả...".

Ông Đinh Văn Kháng đang rót mẫu nước có màu vàng đậm lấy từ giếng lên.

Trao đổi với chúng tôi về việc Công ty Mauri VN tiếp tục xả chất thải chưa qua xử lý ra sông La Ngà gây ô nhiễm môi trường, Phó chủ tịch UBND huyện Định Quán Dương Anh khẳng định, sẽ cương quyết xử lý những hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp này. Về hành vi lén xả thải đêm 16-6, cũng như cách giải quyết của cơ quan Nhà nước đối với Công ty Mauri VN, ông Anh nhấn mạnh: "Nước thải do tổ giám sát xã La Ngà cung cấp đêm 16-6 đang được cơ quan chức năng tiến hành phân tích. Để có cơ sở xử lý việc gây ô nhiễm môi trường của Công ty Mauri VN, UBND tỉnh có chỉ đạo thành lập tổ giám sát liên ngành gồm: UBND huyện Định Quán, Phòng Cảnh sát môi trường, Thanh tra Sở Tài nguyên và môi trường cùng một số thành viên khác. Thời gian giám sát công tác kéo dài trong vòng 15 ngày. Chiều ngày 18-6, chúng tôi có cuộc họp với lãnh đạo công ty để thông báo quyết định thành lập tổ giám sát liên ngành và thời hạn giám sát, kiểm tra đối với doanh nghiệp. Tôi cho rằng, sau thời điểm này, việc xử lý những vấn đề về môi trường liên quan đến Công ty Mauri VN sẽ có kết luận thỏa đáng!".

Tạ Nguyên