Chợ truyền thống ở đô thị dần 'thất thế'

Tại các đô thị, chợ truyền thống đang ngày càng vấp phải sự cạnh tranh khốc liệt trước làn sóng mở rộng của các chuỗi bán lẻ, siêu thị lớn và tốc độ phát triển nhanh chóng của các loại hình thương mại điện tử…

Nếu như ở vùng nông thôn, chợ truyền thống vẫn là nơi buôn bán chủ yếu của phần đông dân cư thì tại các đô thị, các chợ này đang ngày càng vấp phải sự cạnh tranh khốc liệt trước làn sóng mở rộng của các chuỗi bán lẻ, siêu thị lớn và tốc độ phát triển nhanh chóng của các loại hình thương mại điện tử…

Người dân chọn mua các loại rau - củ - quả tại một sạp kinh doanh ở chợ Hóa An (TP.Biên Hòa). Ảnh: H.Hà

* Sức mua sụt giảm

Quá trình đô thị hóa, hiện đại hóa về mặt công nghệ đã giúp gia tăng sức mua, tạo ra những khát vọng, nhu cầu mới từ người tiêu dùng. Do đó, tại các đô thị, chợ truyền thống đang bị thu hẹp về quy mô, dần nhường "đất" cho các siêu thị, cửa hàng tiện lợi hay các hình thức bán hàng trực tuyến (online).

Ngày càng nhiều cửa hàng bán lẻ hiện đại được mở ra nhằm đáp ứng nhu cầu mua sắm thực phẩm, tiêu dùng nhanh đang gia tăng. Và khi số lượng địa điểm của các chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi đã phủ đủ rộng, giá cả cũng trở nên cạnh tranh. Dễ thấy trong cuộc chiếc "chốt" giỏ hàng của người nội trợ hiện nay, hình thức kinh doanh hiện đại thể hiện ưu thế rõ rệt, còn chợ truyền thống đang dần “hụt hơi”. Điều này khiến sức mua tại nhiều chợ sụt giảm, nhất là từ sau đợt dịch Covid-19 cho đến nay.

Chị Mỹ Ngọc (ngụ P.Trảng Dài, TP.Biên Hòa) cho biết, ngày trước cứ buổi chiều sau khi tan làm, chị tất bật ghé các chợ tạm, chợ tự phát ở khu vực gần nhà mua thực phẩm về nấu cơm cho gia đình. Tuy nhiên, từ sau dịch Covid-19, chị đã thay đổi thói quen mua hàng khi đến siêu thị hoặc cửa hàng tiện lợi gần nhà để mua. Ngoài ra, chị còn đặt các loại thực phẩm sạch, đặc sản từ các nhóm trên mạng xã hội Facebook, Zalo... vừa ngon, tiện lợi và giúp chị tiết kiệm được nhiều thời gian chen chúc đi chợ sau giờ tan làm.

"Chợ truyền thống hay các chợ tạm nói chung đều không có không gian, bãi đậu xe, quầy kệ sạch đẹp. Đặc biệt sau dịch, nhiều sạp hàng cố định không cầm cự nổi phải bỏ sạp, từ đó bán buôn nhỏ lẻ, tự phát tràn lan gây mất mỹ quan và không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Cuộc sống ngày càng phát triển, người tiêu dùng hiện đại đã có sự hiểu biết nhất định cũng như lựa chọn được những kênh mua hàng phù hợp hơn so với mua thực phẩm ở chợ như ngày trước" - chị Ngọc nói.

Theo đại diện nhiều ban quản lý chợ ở TP.Biên Hòa, sức mua tại chợ hiện chỉ đạt khoảng 70-75% so với thời điểm trước đợt dịch Covid-19 do ảnh hưởng bởi nhiều nguyên nhân, nhất là phải cạnh tranh với những loại hình bán lẻ khác, cũng như các điểm kinh doanh tự phát bên ngoài chợ.

Trưởng ban Quản lý chợ Tân Hiệp Trương Thế Hưng cho biết, hiện nay số lượng tiểu thương hoạt động tại chợ đạt khoảng 80%. Sức mua càng ngày có xu hướng càng giảm, hiện giảm khoảng 30% so với thời điểm trước dịch. Chợ chủ yếu chộn rộn, nhộn nhịp vào buổi sáng, còn lại khá vắng vẻ.

Sức mua giảm do nhiều nguyên nhân tác động như: hoạt động của các kênh bán lẻ truyền thống còn gặp sự cạnh tranh bởi sự phát triển nhanh của kênh bán lẻ mới, hiện đại; các cửa hàng tạp hóa, cửa hàng tiện ích, hoạt động bán hàng online ngày càng xuất hiện nhiều; cũng như xuất hiện nhiều hơn các điểm kinh doanh tự phát bên ngoài chợ…

* Tìm cách thích nghi, nâng sức cạnh tranh

Các mô hình chợ truyền thống đang gặp những khó khăn khác nhau. Một số chợ sau khi đưa vào hoạt động chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Tình trạng các điểm kinh doanh tự phát có tính chất như chợ gây ảnh hưởng tới an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, văn minh đô thị… vẫn còn xảy ra.

Đơn cử, theo UBND TP.Biên Hòa, chợ KP.1, P.Bửu Long với diện tích hơn 3,7 ngàn m², sau khi đi vào hoạt động từ năm 2008 đến nay chỉ có 52/280 điểm kinh doanh đang có tiểu thương kinh doanh.

Trên thực tế, hoạt động kinh doanh của chợ này bị ảnh hưởng bởi người dân thường lựa chọn mua sắm ở các chợ lớn hơn như chợ Biên Hòa hoặc các trung tâm thương mại, siêu thị nên dẫn đến tình trạng tiểu thương kinh doanh cầm chừng, sức mua thấp. Điều này ảnh hưởng lớn tới đơn vị chủ đầu tư, quản lý chợ.

Trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, các chợ truyền thống ở đô thị vẫn có những lợi thế nhất định để cạnh tranh với kênh phân phối khác như: chi phí thuê mặt bằng thấp hơn, nhiều mặt hàng “thuận mua vừa bán” với người tiêu dùng… Tuy nhiên, nếu không chủ động đổi mới theo hướng văn minh, hiện đại, chợ truyền thống sẽ gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với mô hình bán lẻ hiện đại.

Bà Hoàng Điệp, tiểu thương từng bán vải tại một chợ ở TP.Biên Hòa cho biết, sau dịch Covid-19, sạp của bà vắng vẻ, sức mua giảm mạnh. Lượng khách chủ yếu tập trung ở các quầy hàng thịt cá, rau củ, còn thời trang và điện tử, quà lưu niệm... vô cùng ảm đạm. Do đó, vào đầu năm rồi bà đã sang lại mặt bằng kinh doanh vì không cầm cự nổi chi phí, cũng như lỗ công ngồi hằng tháng.

"Không chỉ riêng tôi mà hơn một nửa tiểu thương bán các mặt hàng không thiết yếu cũng phải đóng cửa, sang sạp để đổi hướng kinh doanh. May mắn là cũng còn nhiều khách quen, khách sỉ tại các chợ nhỏ địa phương nên tôi và con gái chuyển qua bán vải, gia công một số mẫu thời trang cơ bản để bán cho khách quen trên mạng xã hội" - bà Điệp cho hay.

Trưởng ban Quản lý chợ Biên Hòa (TP.Biên Hòa) Võ Văn Phi cho biết, để nâng cao mãi lực, Ban Quản lý chợ sẽ đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động các tiểu thương nâng cao cung cách phục vụ, kinh doanh các mặt hàng, ngành hàng đảm bảo chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm; tạo được uy tín trong hoạt động kinh doanh, mua bán, giữ niềm tin đối với khách hàng…

Ông Trương Thế Hưng cho biết thêm, để thích nghi, nhiều tiểu thương ở chợ đã tăng cường các hình thức bán hàng online, mở rộng kênh kết nối với khách hàng, duy trì hoạt động, mãi lực của các sạp hàng…

Hoàng Hải