Chặng đường 2 năm của EVFTA

06:11, 15/11/2022

Có hiệu lực từ tháng 8-2022, đến nay Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - châu Âu (EVFTA) đã qua chặng đường 2 năm thực hiện. Không thể phủ nhận những thành quả bước đầu mà FTA này đem lại cho xuất khẩu Việt Nam.

Về thương mại, tổng kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang EU đạt 83,4 tỷ USD trong 2 năm qua, tức trung bình 41,7 tỷ USD/năm, cao hơn 24% so với kim ngạch xuất khẩu trung bình hằng năm của giai đoạn 2016-2019. Ngoài ra, tỷ lệ hàng xuất khẩu tận dụng ưu đãi thuế quan EVFTA năm 2020 đạt 14,8%, tăng lên 20,2% năm 2021 và tăng 24,5% trong 6 tháng đầu năm 2022.

Trong 2 năm thực thi hiệp định này, nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam đã ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng sang thị trường EU (như sắt thép tăng 739%; máy ảnh, máy quay phim, linh kiện tăng 260%; máy móc và thiết bị tăng 82,3%...). Một số mặt hàng mới cũng có tăng trưởng cao sang thị trường EU trong giai đoạn này như: nhóm gạo, sản phẩm mây tre, cói thảm (tăng trên 50%); các sản phẩm gốm, sứ (tăng trên 25%); nhóm rau quả, dây diện và dây cáp điện (tăng trên 15%)...

Những con số trên được Liên đoàn Thương mại và côngnghiệp Việt Nam (VCCI) công bố tại hội thảo Đánh giá 2 năm thực thi Hiệp định EVFTA tại Việt Nam từ góc nhìn doanh nghiệp diễn ra vào ngày 10-11 vừa qua. Hội thảo mang tính sơ kết 2 năm thực thi EVFTA.

Song nhìn từ góc độ đầu tư thì 2 năm qua chưa phát huy được nhiều so với tiềm năng. Báo cáo của VCCI cho thấy, về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của EU vào Việt Nam năm 2020 đạt gần 1,376 tỷ USD vốn đăng ký, giảm 8,6% so với năm 2019, đứng thứ 8 và chiếm 4,8% tổng vốn FDI vào Việt Nam.

Năm 2021, tổng vốn đạt hơn 1,405 tỷ USD, tăng 2,2%, nhưng tỉ trọng của EU trong tổng FDI vào Việt Nam lại giảm nhẹ, chiếm 4,5%. Đặc biệt, tổng vốn đầu tư bình quân năm trong giai đoạn 2017-2021 (giai đoạn sau khi EVFTA hoàn tất đàm phán) tăng 86% so với thời gian 2015-2016 liền trước đó. Tuy nhiên, đầu tư vào Việt Nam mới chỉ chiếm một tỉ trọng rất khiêm tốn trong tổng đầu tư ra nước ngoài của EU (0,35% năm 2021). (Nguồn: Báo cáo Việt Nam sau 2 năm thực thi EVFTA từ góc nhìn doanh nghiệp do VCCI thực hiện với sự hỗ trợ của Viện FNF).

Theo nhiều nhận định, 2 năm thực hiện EVFTA cũng là 2 năm đầy khó khăn cho doanh nghiệp khi dịch bệnh Covid-19 làm hao tổn rất nhiều nguồn lực, làm đứt gãy chuỗi cung ứng và gây nên hàng loạt tác động tiêu cực khác. Ngay sau đó là xung đột Nga - Ukraine tiếp tục gây những khó khăn lớn cho hoạt động sản xuất - xuất khẩu và giao thương hàng hóa toàn cầu. Trong bối cảnh đó, EVFTA đã “làm” được việc giảm thiểu các tác động bất lợi cho doanh nghiệp. Kết quả khảo sát doanh nghiệp về EVFTA cho thấy, tỷ lệ các doanh nghiệp Việt Nam từng được hưởng lợi từ EVFTA là rất khả quan, với gần 41% cho biết đã từng hưởng ít nhất một lợi ích nào đó từ EVFTA. Doanh nghiệp vẫn đang kỳ vọng hiệp định thương mại đặc biệt này sẽ tiếp tục được doanh nghiệp tận dụng và phát huy trong thời gian tới.

Vi Lâm