Từ “cơn khát giảm giá” đến văn hóa tiêu dùng thông minh

Cơn sốt Black Friday đã đổ bộ, “biến” các trung tâm thương mại, sàn thương mại điện tử (TMĐT) và chuỗi cửa hàng tại Đồng Nai thành “sân đấu” của những tín đồ săn sale. Giữa muôn vàn lời mời gọi giảm giá sâu, người tiêu dùng dễ rơi vào cái bẫy FOMO (sợ bỏ lỡ) và mua sắm bốc đồng.

Một cửa hàng thời trang trên đường Phú Riềng Đỏ (ở phường Bình Phước) có chương trình giảm giá lên đến 70%. Ảnh: Hồng Thoại

Nhu cầu kích thích kinh tế cuối năm là cần thiết nhưng cần thiết hơn cả là việc chuyển hóa từ “cơn khát giảm giá” sang một văn hóa tiêu dùng thông minh, có trách nhiệm để tránh lãng phí.

Săn sale dịp cuối năm

Mùa Black Friday năm nay đã khiến thị trường bán lẻ tại Đồng Nai trở nên sôi động hơn hẳn. Từ các trục đường mua sắm như: Nguyễn Ái Quốc, Phạm Văn Thuận, Phú Riềng Đỏ… cho tới những điểm tập trung đông khách như: Vincom Plaza Biên Hòa, Co.opmart Đồng Xoài và Co.opmart Đồng Phú…, lượng người mua tăng mạnh ngay từ những ngày đầu của tuần lễ khuyến mãi.

Tại nhiều cửa hàng thời trang trẻ em trên tuyến đường trung tâm Phạm Văn Thuận (phường Tam Hiệp), sức mua trong dịp này được ghi nhận tăng đáng kể. Chị Trần Thị Thu Quỳnh, chủ một shop quần áo trẻ em trên đường Phạm Văn Thuận cho biết: Lượng khách ghé mua tăng gần gấp rưỡi so với ngày thường. Người mua ưu tiên hàng giảm sâu và các mẫu mới ra mắt. Khách đến liên tục từ chiều tới tối, đặc biệt là vào cuối tuần.

Không chỉ các điểm bán trực tiếp đông đúc, trên không gian mạng, xu hướng “săn deal” cũng bùng nổ khi lượng truy cập vào các sàn: Shopee, Lazada, Tiki và TikTok Shop tăng cao so với thường lệ. Nhiều người bán hàng online cho biết: Người tiêu dùng bắt đầu quan tâm hơn đến chính sách bảo hành, nguồn gốc xuất xứ và đánh giá sản phẩm thay vì mua theo quán tính như trước.

Dù vậy, tâm lý chạy theo ưu đãi vẫn khá phổ biến. Một số khách hàng thừa nhận dễ bị cuốn hút bởi những chương trình giảm giá trong thời gian ngắn hoặc chỉ áp dụng cho số lượng hạn chế. Chị Nguyễn Trần Tường Vi (ngụ phường Trảng Dài) chia sẻ: Nhiều lần chị mua thêm những món không nằm trong kế hoạch vì “nghĩ không mua sẽ tiếc”. Tâm lý FOMO này vẫn là đặc điểm thường thấy trong các mùa sale lớn, nhất là khi các nhãn hàng liên tục tạo cảm giác gấp rút để kích thích quyết định mua.

Song, cũng có không ít người tiêu dùng hiện nay giữ thái độ thận trọng hơn. Anh Bùi Trung Đạt (ngụ phường Tam Hiệp) cho biết: Anh thường kiểm tra giá trên nhiều nền tảng trước khi đặt hàng. Có sản phẩm nhìn như giảm nhiều nhưng thực tế giá đã bị điều chỉnh tăng từ trước. So sánh kỹ sẽ tránh rơi vào bẫy giảm giá ảo.

Cảnh báo này phù hợp với khuyến nghị của lực lượng quản lý thị trường tỉnh, bởi vào những dịp cao điểm như Black Friday, tình trạng niêm yết giá không đúng, hàng tồn kho đội lốt hàng mới hoặc hàng không rõ nguồn gốc thường xuất hiện nhiều hơn.

Với các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tại Đồng Nai, Black Friday vừa là cơ hội vừa là thách thức. Nhiều đơn vị buộc phải giảm giá sâu hơn mức mong muốn để giữ khách trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt từ các chuỗi lớn và các shop online. Một số chủ cơ sở kinh doanh may mặc và đồ thủ công cho biết: Phải chấp nhận lợi nhuận thấp để đẩy hàng, trong khi chi phí mặt bằng, nhân công và nhập hàng đều tăng. Bài toán cân đối giá bán tồn kho, khả năng chi trả sau mùa sale trở thành vấn đề không hề đơn giản.

Người tiêu dùng cần mua sắm bền vững

Tiến sĩ Tô Hoài Thắng, giảng viên bộ môn Quản trị kinh doanh (Trường đại học Đồng Nai, phường Tam Hiệp) cho biết: Xu hướng thay đổi hành vi của người dân hiện nay chịu tác động mạnh từ sự phát triển của kinh tế thị trường và mạng xã hội. “Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, người tiêu dùng Đồng Nai, nhất là giới trẻ, đang ngày càng đòi hỏi các sản phẩm, dịch vụ minh bạch hơn, có giá trị sử dụng thực tế hơn. Tuy nhiên, những hiện tượng lệch chuẩn trong mua sắm, tiêu dùng phô trương hay tâm lý chạy theo “trend” (xu hướng) cũng tăng lên, tạo áp lực cho doanh nghiệp và gây hệ lụy xã hội” - Tiến sĩ Tô Hoài Thắng phân tích.

Cũng theo Tiến sĩ Tô Hoài Thắng, chính sự cạnh tranh mạnh mẽ giữa các nền tảng số khiến thông tin quảng cáo trở nên “nhiễu”, khó kiểm chứng. Điều này dễ dẫn đến các hành vi tiêu dùng thiếu cân nhắc, nhất là khi người dân dựa vào cảm xúc nhiều hơn là nhu cầu thực tế.

Để tránh mua sắm lãng phí, Tiến sĩ Tô Hoài Thắng cho rằng: Cần cân nhắc trước khi mua sắm; tăng cường giáo dục tài chính cá nhân cho học sinh, sinh viên để hạn chế tâm lý tiêu dùng bộc phát.

Giảm giá lớn luôn hấp dẫn nhưng mua sắm thông minh mới là “trận thắng” cuối cùng của người tiêu dùng. Trước khi quyết định, hãy tự hỏi: thật sự cần hay chỉ vì rẻ. So sánh giá, chọn nơi uy tín và tránh chạy theo FOMO sẽ giúp mỗi mùa sale trở thành cơ hội tiết kiệm chứ không phải gánh nặng ví tiền.

Dưới góc độ xã hội số và người tiêu dùng trên sàn TMĐT, chị Nguyễn Linh Chi, nhân viên Phòng Digital Marketing tại Công ty TNHH Rainbow Production phân tích: “Người tiêu dùng hiện nay tiếp cận hàng ngàn thông tin mỗi ngày, trong đó có không ít nội dung dẫn dắt hành vi tiêu dùng. Khi không có kỹ năng sàng lọc thông tin, họ rất dễ bị cuốn theo xu hướng, từ đó tạo nên những làn sóng tiêu dùng thời vụ, ảnh hưởng lớn đến thị trường địa phương. Việc xây dựng môi trường thông tin minh bạch, an toàn, cùng với tăng cường truyền thông chính thống là giải pháp then chốt để định hướng nhận thức người dân trong tiêu dùng, tránh lãng phí”.

Lê Duy