Phim truyền hình Viêt Nam trong "cơn khát" kịch bản hay

"Vòng xoáy tình yêu" - một phim có nội dung được mua lại từ một kịch bản phim truyền hình của Thái Lan, do Công ty Lasta sản xuất

Muốn có phim hay thì yếu tố cơ bản đầu tiên là phải có một kịch bản chất lượng. Điện ảnh trong nước lâu nay vốn rất thiếu những kịch bản hay, nay trước áp lực cần sản xuất thật nhiều và sản xuất theo công nghệ làm phim mới để đáp ứng mục tiêu tăng số giờ phát sóng phim Việt Nam  trên truyền hình, các hãng phim của Nhà nước lẫn tư nhân lại càng "khát" hơn nữa những kịch bản hay.

Trước đây, khi lĩnh vực sản xuất phim truyền hình chỉ có các đơn vị nhà nước tham gia, chất lượng kịch bản cũng đã là một vấn đề được đặt ra. Tại các kỳ đại hội của ngành điện ảnh, nhiều ý kiến cho rằng điện ảnh Việt Nam chưa thoát khỏi sự bế tắc trong tư duy viết kịch bản. Nhiều kịch bản còn dễ dãi, xây dựng đường dây, cốt truyện, tình tiết theo những công thức cũ kỹ, sáo mòn, tính cách nhân vật một chiều, ngôn ngữ sáo rỗng và ít gần với đời sống... Gần đây, khi chủ trương xã hội hóa điện ảnh đi vào hiện thực và khẳng định tính đúng đắn của nó trong thực tiễn, nhiều hãng phim tư nhân ra đời và bắt tay hợp tác cùng các đài truyền hình sản xuất phim truyền hình. Sự góp mặt của các hãng phim tư nhân đã mang lại luồng gió mới cho điện ảnh nước nhà. Bù cho những hạn chế chung về cơ sở vật chất, nguồn nhân lực, họ có thế mạnh về vốn và cơ chế linh động. Xét ở khía cạnh nào đó thì việc tham gia sản xuất phim truyền hình của nhiều hãng phim tư nhân đã góp phần "cứu nguy" cho các đài truyền hình vốn đang "cháy" phim trước yêu cầu gia tăng về số lượng phim Việt Nam phát sóng trên truyền hình. Thế nhưng, làm sao để "kéo" khán giả ngồi lại xem phim Việt Nam hoặc không chuyển kênh lại là vấn đề khác.

Nhưng tìm kịch bản hay ở đâu? Ông Huỳnh Văn Văn, Giám đốc đối ngoại của Công ty Lasta, đơn vị đang hợp tác cùng Đài Truyền hình TP. Hồ Chí Minh thực hiện chương trình "Phim Việt cuối tuần", cho rằng: "Không chỉ riêng chúng tôi mà ngay cả những đơn vị nhà nước lẫn tư nhân như: TFS, Đất Việt, Việt Phim, M&T Pictures... cũng đều đang gặp khó khăn trong vấn đề kịch bản. Với Lasta, lý do chính khiến lực lượng viết kịch bản truyền hình của ta hiện nay chưa đáp ứng được yêu cầu của chúng tôi là vì họ chưa quen viết cho giới bình dân. Trong khi đó, mục tiêu chính của chúng tôi là sản xuất phim nhắm vào đối tượng bình dân". Để giải quyết vấn đề này, công ty đưa ra hai hướng: đầu tiên là thành lập những nhóm viết kịch bản chuyên nghiệp hoạt động dưới sự điều phối của một biên tập viên chính. Hiện các nhóm này đã đi vào hoạt động để cung cấp kịp số lượng kịch bản cho Lasta. Bước đầu, Lasta vẫn phải thuê những chuyên gia, nhà biên kịch chuyên nghiệp, giàu kinh nghiệm để giúp đào tạo đội ngũ này. Hướng giải quyết tiếp theo mà công ty này đã áp dụng với phim "Vòng xoáy tình yêu" là mua lại những cốt truyện, những tuyến nhân vật của nước ngoài, sau đó cấu trúc lại, thêm thắt chi tiết cho phù hợp với bối cảnh văn hóa Việt Nam.

Tuy nhiên, việc tạo nguồn kịch bản nhanh bằng cách thành lập các nhóm viết kịch bản mà một số hãng phim hiện đang áp dụng hiện nay cũng có những mặt bất lợi của nó. Gần đây, nhằm đẩy nhanh tốc độ sản xuất, một số phim thuộc dạng "dài hơi" đã bắt đầu ứng dụng công nghệ sitcom của nước ngoài (thu tiếng trực tiếp từ hiện trường, sử dụng nhiều máy quay...). Để làm được dạng phim nhiều tập "dài hơi" như thế này, các hãng phim rõ ràng rất cần một đội ngũ viết kịch bản thật chuyên nghiệp, từ người chuyên viết ý tưởng, đường dây, cốt truyện đến người chuyên viết lời thoại, thêm thắt vào những tình tiết, kế đến là một đội ngũ biên tập viên giàu kinh nghiệm và bản lĩnh, để khi kịch bản được dựng thì đạo diễn ít phải chỉnh sửa nhất. Đạo diễn Lưu Trọng Ninh, người đang quản lý một nhóm viết kịch bản theo "công nghệ" mới kiểu này đưa ra kinh nghiệm của mình: "Tôi nghĩ mỗi nhóm viết kịch bản chỉ nên có khoảng 2 hoặc 3 người là tối đa. Nhóm của tôi hiện tại có 8 người, như vậy là đông quá. Cái lợi phải kể đến ở đây là tốc độ, nhóm càng đông người thì đương nhiên tốc độ càng nhanh. Đôi lúc cũng có những tình huống mang tính "đột phá" đầy sáng tạo của các thành viên, làm cho nội dung phong phú hơn. Tuy nhiên, mặt bất lợi vẫn nhiều hơn. Đầu tiên đó là sự không thống nhất về phong cách. Tiếp nữa là có những cái khác không đồng bộ như ngôn ngữ, tính cách nhân vật... Nhóm viết này sẽ từ từ đào thải bớt và tôi sẽ chỉ giữ lại vài ba người có năng lực nhất để làm việc hiệu quả và lâu dài". Kinh nghiệm từ công nghệ làm phim truyền hình nhiều tập của nước ngoài còn cho thấy ngay từ những ngày đầu phát sóng, họ đã có những thăm dò phản ứng của công chúng đối với bộ phim để quyết định có nên kéo dài bộ phim ra hay không và kéo dài cách nào để vẫn hấp dẫn. Đây quả là những thách thức lớn đối với đội ngũ viết kịch bản cho phim truyền hình nước ta.

Minh Chánh - Kim Ngân