Ta tiến công mạnh, địch xin ngừng bắn
* Hai đảo đầu tiên của quần đảo Trường Sa được giải phóng

Ngày 23-4-1975, địch tiếp tục co cụm tại khu vực Trảng Bom, bám trụ vào các khu dân cư ở hai bên lộ 1 để bắn trả các đợt tiến công, đánh chiếm của quân ta.

Ngày 23-4-1975, địch tiếp tục co cụm tại khu vực Trảng Bom, bám trụ vào các khu dân cư ở hai bên lộ 1 để bắn trả các đợt tiến công, đánh chiếm của quân ta. Dù vậy, trước sức mạnh của đại quân ta - quân chủ lực kết hợp với bộ đội địa phương ở Trảng Bom cũng đã lần lượt đánh dạt địch về hướng Hố Nai. Trong khi đó, các cánh quân của ta đánh đuổi địch ở Long Khánh theo lộ 2 chạy về Bà Rịa - Vũng Tàu và Long Thành - Nhơn Trạch cũng đồng thời phối hợp với bộ đội, du kích địa phương cùng quần chúng nhân dân nổi dậy giải phóng các ấp, xã và chuẩn bị các điều kiện mở đường cho các cánh quân chủ lực khác tiến vào đánh chiếm và giải phóng Sài Gòn.

Cũng trong ngày 23-4, tổng thống Mỹ tuyên bố chiến tranh Việt Nam kết thúc và phía Mỹ không thể giúp được gì cho chính phủ Nam Việt Nam. Ngày 24-4, đại diện chính phủ Mỹ ở Nam Việt Nam cùng tổng thống ngụy quyền Sài Gòn Trần Văn Hương đề nghị xin được ngưng bắn... Diễn biến dồn dập ấy diễn ra cùng lúc với 5 cánh quân gồm 270 ngàn bộ đội chủ lực của ta đang từng bước chiếm lĩnh các vị trí xuất phát ở hướng Đông Bắc (gồm các tỉnh miền Đông Nam bộ mà trọng tâm là Đồng Nai) để tiến công vào Sài Gòn.

* Từ ngày 11-4-1975, biên đội gồm ba tàu 675, 674, 673 rời cảng Tiên Sa, Đà Nẵng để tiến ra biển khơi chuẩn bị giải phóng các đảo ở quần đảo Trường Sa. Đến ngày 14-4, quân ta giải phóng hoàn toàn đảo Song Tử Tây. Lúc 21 giờ 30 ngày 23-4, tàu của ta áp sát đảo Sơn Ca. Đến quá nửa đêm, lực lượng đánh chiếm đã đổ bộ lên được đảo. Do bị đánh bất ngờ, quân địch chống cự yếu ớt rồi bỏ chạy tán loạn. Ta bắt được một số tù binh, tiến hành khai thác rồi phát loa gọi địch buông súng. Bọn địch biết không thể cầm cự được, lần lượt kéo nhau ra hàng. 3 giờ sáng ngày 24-4, trận đánh kết thúc thắng lợi, ta làm chủ đảo Sơn Ca và thu được khá nhiều chiến lợi phẩm. Đến rạng sáng, cờ giải phóng đã tung bay trên đảo Sơn Ca.

Được tin đảo Song Tử Tây và Sơn Ca bị mất, quân địch trên các đảo khác hoang mang hoảng loạn, tìm cách tháo chạy. Chớp lấy thời cơ, quân ta nhanh chóng đưa lực lượng lần lượt đến tiếp quản chốt giữ các đảo còn lại.

(Theo Đại thắng mùa xuân và các tư liệu khác)