Biến rác thải thành phân bón

Bằng các cách làm khác nhau, nhiều doanh nghiệp, HTX, hộ gia đình biến rác thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp và chất thải công nghiệp thông thường thành phân bón.

Bằng các cách làm khác nhau, nhiều doanh nghiệp, HTX, hộ gia đình biến rác thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp và chất thải công nghiệp thông thường thành phân bón. Việc làm này vừa giúp hạn chế lượng chất thải phát sinh, hạn chế chất thải chôn lấp xuống đất, góp phần làm sạch môi trường sinh thái, vừa tiết kiệm chi phí đầu tư sản xuất nông nghiệp.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Phi tham quan mô hình dùng bông, vải vụn làm nguyên liệu trồng nấm tại HTX Nông nghiệp xanh (H.Long Thành) tháng 12-2020. Ảnh: L.AN

* Làm phân bón từ rác

Nhiều năm nay, Khu xử lý chất thải xã Quang Trung (H.Thống Nhất) thực hiện tái chế rác thải sinh hoạt thành phân bón. Rác thải khi về nhà máy được đưa lên băng chuyền phân tách 2 loại vô cơ và hữu cơ. Rác thải hữu cơ sau đó được xử lý qua các công đoạn: ủ lên men, ủ chín, nghiền và sàng để tạo ra mùn compost tinh chế.

Bà Trần Thị Thúy, Giám đốc Khu xử lý chất thải xã Quang Trung cho biết, trung bình mỗi ngày, khu xử lý tiếp nhận hơn 1,1 ngàn tấn chất thải, trong đó có gần 70% là chất thải hữu cơ. Chất thải hữu cơ được phân loại và xử lý qua nhiều công đoạn để tạo ra mùn compost. Bình quân mỗi ngày có khoảng 38 tấn mùn compost được tạo ra. Mùn này được lấy mẫu kiểm tra các chỉ số hóa lý theo quy định của Cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, đáp ứng các điều kiện được bán lại cho các doanh nghiệp sản xuất phân bón hữu cơ, người nông dân và phần còn lại sử dụng chăm sóc cây xanh, thảm cỏ tại khuôn viên nhà máy.

3 năm trở lại đây, HTX Nông nghiệp xanh (H.Long Thành) không sử dụng giá thể rơm để trồng nấm như thông thường mà dùng nguyên liệu là bông, vải vụn. Bà Nguyễn Thị Liên, Giám đốc HTX Nông nghiệp xanh cho biết, trước đây, mỗi vụ thu hoạch lúa, bà mua rơm về phơi khô cất kho để trồng nấm. Sau này, bà biết đến phương pháp trồng nấm rơm trong nhà kín và dùng giá thể là bông, vải vụn nên học theo. Bà liên hệ với các công ty dệt sợi, may mặc trên địa bàn thu mua số chất thải này về nghiền nhỏ, hấp chín, phơi khô làm nguyên liệu trồng nấm rơm. Bà cũng dùng mùn này để nhân giống nấm bào ngư thay thế cho mùn gỗ. “Bông vụn, vải vụn vốn là chất thải công nghiệp thông thường. Tôi mua về xử lý thành mùn để trồng nấm vừa chủ động được nguồn nguyên liệu vừa giúp doanh nghiệp tiết kiệm được tiền thuê đơn vị xử lý chất thải. Sau 3-5 lần thu hoạch nấm, tôi thải lớp mùn này ra, thay thế bằng lớp mùn khác. Mùn thải được rải đều lên mặt đất để trồng rau hữu cơ. Một quy trình hoàn toàn khép kín” - bà Liên cho hay.

Trước thực trạng rác thải sinh hoạt ở vùng nông thôn khó thu gom, xử lý, năm 2019, H.Vĩnh Cửu đã mời chuyên gia môi trường về triển khai đến bà con nông dân mô hình dùng men vi sinh IMO để xử lý mùi hôi ở các trang trại chăn nuôi, tạo phân bón hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học.

Ông Nguyễn Hữu Bình, Phó trưởng phòng TN-MT H.Vĩnh Cửu cho biết, mô hình này hiện đang được triển khai ở 12 xã, thị trấn. Ưu điểm của loại men này là người dùng tự chế tại nhà bằng những nguyên liệu sẵn có là rác thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp, thức ăn thừa. Sau 3 năm triển khai, mô hình giúp giảm đáng kể chất thải phát sinh từ hộ gia đình, giảm mùi hôi ở các trang trại chăn nuôi, giảm phân bón và thuốc trừ sâu ở các vùng sản xuất nông nghiệp.

* Giải pháp hữu ích vì môi trường

Theo Sở TN-MT, có nhiều mô hình tái chế chất thải làm phân bón đang được triển khai, trong đó đáng chú ý là phương pháp xử lý chất thải thành mùn compost phục vụ cho sản xuất nông nghiệp tại các nhà máy xử lý rác, mô hình tạo men vi sinh IMO thay thế cho phân bón và thuốc trừ sâu đang được triển khai ở các huyện Xuân Lộc, Vĩnh Cửu.

Đoàn cán bộ lãnh đạo và người dân H.Thống Nhất tham quan quy trình làm mùn compost tại Khu xử lý chất thải xã Quang Trung (H.Thống Nhất)

Chia sẻ tại buổi làm việc với Thường trực Tỉnh ủy mới đây, Phó chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Phi cho rằng, với khối lượng phát sinh hơn 1,8 ngàn tấn/ngày, mức tăng bình quân 5%/năm, rác thải sinh hoạt là nguồn tài nguyên vô tận cho ngành tái chế. Mô hình tái chế chất thải thành phân bón là giải pháp bảo vệ môi trường hữu ích và bền vững, không chỉ góp phần giải quyết được những vấn đề ô nhiễm môi trường từ rác thải sinh hoạt mà còn góp phần giảm tỷ lệ chôn lấp chất thải rắn sinh hoạt.

Phó chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Phi chia sẻ câu chuyện thực tế tại H.Vĩnh Cửu, trước đây, rác thải sinh hoạt ở khu vực nông thôn khá nhiều và hầu như không được thu gom, xử lý đúng cách. Trên các trục đường, kênh mương, vùng sản xuất nông nghiệp đâu đâu cũng có rác. Tuy nhiên, hiện tại, nhiều hộ gia đình trồng cam, quýt quy mô lớn phải đi xin rác ở các chợ từ hộ dân khác về ủ làm phân bón. Các đoàn thể cũng tự ủ phân bón để làm đường hoa. Người dân nông thôn tự động thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt mà không cần phải nhắc nhở.

Được đánh giá là giải pháp hữu ích, nhưng phương pháp xử lý mùn compost từ chất thải hữu cơ vẫn chưa được nhiều nhà máy xử lý rác thực hiện. Nguyên nhân được cho là tỷ lệ phân loại chất thải rắn tại nguồn còn thấp, chi phí đầu tư và vận hành tốn kém hơn nhiều so với phương pháp chôn lấp, đốt rác. Chưa nhiều doanh nghiệp sản xuất phân bón quan tâm đến nguồn nguyên liệu hữu cơ từ rác thải.

Ông Vũ Mạnh Hà, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát triển nông nghiệp bền vững (H.Trảng Bom) cho rằng, hiện nay, phần đông người nông dân chưa tiếp cận được với phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học vì giá khá cao, gấp nhiều lần sản phẩm thông thường. Tuy nhiên, nếu các công ty sản xuất phân bón tận dụng được 2 nguồn thu từ công việc xử lý rác và từ việc bán sản phẩm phân bón vi sinh thì phân bón hữu cơ sẽ đến được tay người nông dân với mức giá rất cạnh tranh. Người nông dân được hưởng lợi, môi trường đất và nước được cải tạo, ngành Nông nghiệp sẽ phát triển bền vững.

Lê An