[Loạt Megastory] Định hình đô thị ven sông Đồng Nai mang tầm quốc gia (Kỳ cuối)

Với chiều dài hơn 580km, sông Đồng Nai là dòng sông nội địa dài nhất Việt Nam. Sông Đồng Nai đoạn qua địa bàn thành phố có chiều dài hơn 200km, chảy qua những khu vực đô thị lớn. Không chỉ mang giá trị về sinh thái, giao thông đường thủy, sông Đồng Nai còn là dòng sông của lịch sử, di sản gắn với hành trình mở cõi phương Nam của dân tộc.

Trong quá trình phát triển của đất nước cũng như thành phố Đồng Nai, sông Đồng Nai ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển trục cảnh quan không gian đô thị.

Theo kiến trúc sư Khương Nguyễn Đức Chương, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư thành phố: Sông Đồng Nai không chỉ là dòng cấp nước mà phải trở thành trục cảnh quan và kinh tế chủ đạo của thành phố Đồng Nai. “Trục sông Đồng Nai cần được quy hoạch và phát triển trở thành “mặt tiền” của thành phố” - kiến trúc sư Khương Nguyễn Đức Chương cho hay.

Chia sẻ về định hướng quy hoạch khai thác sông Đồng Nai, ông Khương Nguyễn Đức Chương cho rằng: Trục sông Đồng Nai cần được quy hoạch, phát triển theo hướng “mở”. Trong đó, quy hoạch các công viên ven sông liên hoàn, ưu tiên không gian cho cộng đồng. Các dải xanh ven sông này chính là giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu tự nhiên nhất. Đồng thời, cần coi các di tích văn hóa, lịch sử, các làng nghề truyền thống dọc sông Đồng Nai là “trục xương sống” của bản sắc đô thị. Không gian quy hoạch quanh các di tích phải có khoảng lùi, tạo ra các “quảng trường văn hóa” để người dân tiếp cận.

Trong khi đó, ông Huỳnh Hồ Đại Nghĩa, chuyên gia chính sách công, Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Với thành phố Đồng Nai, trục sông Đồng Nai không thể chỉ là không gian cảnh quan mà phải được nâng tầm thành “river city”, gắn với văn hóa, du lịch, dịch vụ và chất lượng sống.

Trên thế giới, các đô thị có những dòng sông chảy qua lòng đô thị đều lấy đây là trục cảnh quan, kinh tế và văn hóa của đô thị. Tại Việt Nam, xu hướng này cũng không là ngoại lệ. Khi nhắc tới thành phố Huế, chúng ta có thể nghĩ ngay đến dòng sông Hương, sông Hàn gắn với thành phố Đà Nẵng. Thủ đô Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh đều đang triển khai những quy hoạch lớn để phát triển không gian đô thị gắn với trục sông Hồng, sông Sài Gòn.

Với thành phố Đồng Nai, sông Đồng Nai cũng được xem là một “báu vật” tự nhiên giữa lòng đô thị khi chảy qua hầu hết các khu vực đô thị lớn như Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch.

Tuy nhiên, thực tế phát triển thời gian qua cho thấy, việc khai thác không gian ven sông Đồng Nai còn chậm và thiếu quy hoạch tổng thể. Nhiều khu vực ven sông có kho bãi, bến cảng nhỏ lẻ, công trình tạm bợ án ngữ chiếm dụng quỹ đất có giá trị cao về cảnh quan, gây cản trở phát triển đô thị ven sông và tác động xấu đến môi trường.

Chính vì vậy, trong định hướng phát triển, thành phố Đồng Nai cũng đã xác định mục tiêu phát triển khu vực hành lang sông Đồng Nai trở thành khu vực động lực tăng trưởng mới. Trong đó, thành phố xác định việc tái thiết không gian đô thị ven sông Đồng Nai là nhiệm vụ đột phá, mang ý nghĩa chiến lược trong giai đoạn phát triển mới.

Trong đó, trọng tâm là sẽ thực hiện rà soát, điều chỉnh quy hoạch nhằm phát triển không gian công cộng ven sông liên tục. Đồng thời, tái cấu trúc quỹ đất, di dời các cơ sở công nghiệp, kho bãi, bến cảng không còn phù hợp hoặc gây ô nhiễm môi trường để chuyển đổi sang các chức năng có giá trị cao hơn.

Cùng với đó, thành phố Đồng Nai cũng sẽ tăng cường kiểm soát trật tự xây dựng, chấm dứt tình trạng phát triển tự phát, đồng thời, đẩy mạnh thu hút đầu tư vào các dự án ven sông nhằm tạo động lực mới cho phát triển đô thị bền vững trong giai đoạn tới.

Mục tiêu lấy sông Đồng Nai để “xanh hóa” đô thị còn được thể hiện rõ trong định hướng phát triển không gian ven sông Đồng Nai đã và đang được bắt tay thực hiện. Theo đó, với khu vực ven sông Đồng Nai, thành phố sẽ ưu tiên phát triển các dải hành lang xanh, phục vụ nhu cầu công cộng; đồng thời, thu hút đầu tư để hình thành các khu đô thị sinh thái ven sông, hướng tới mục tiêu phát triển đô thị bền vững.

Minh chứng cho định hướng này là những khu đô thị sinh thái ven sông như: Aqua City (phường Long Hưng); khu đô thị tại Cù lao Tân Vạn (phường Biên Hòa); khu đô thị Hiệp Hòa (phường Trấn Biên)... đang dần thành hình.

Theo Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út: Thành phố Đồng Nai sẽ tập trung tái thiết không gian ven sông Đồng Nai theo hướng hình thành hành lang sinh thái, cảnh quan và kinh tế đặc trưng.

Với những tiềm năng lớn về hệ thống sông, hồ nước, cùng với những định hướng, quy hoạch sát thực tiễn, Đồng Nai đang đẩy mạnh phát triển, khai thác lợi thế kinh tế sông, hướng đến xây dựng và phát triển thành phố thành đô thị xanh, bền vững, bản sắc và đáng sống.