[Megastory] Vận dụng cơ chế đặc thù, thúc đẩy tuyến metro nối 2 sân bay lớn nhất phía nam

Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành là một trong những dự án hạ tầng giao thông quan trọng nhằm kết nối hai sân bay lớn nhất phía Nam: Tân Sơn Nhất và Long Thành.

Việc dự án này được bổ sung vào phụ lục ban hành kèm theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 (ngày 19-2-2025) của Quốc hội: Thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Thành phố Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh “mở ra” các cơ chế về huy động nguồn lực, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư để làm nhanh tuyến metro này.

Theo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 của Thủ tướng Chính phủ, Sân bay Tân Sơn Nhất đạt cấp 4E, công suất thiết kế dự kiến đạt 50 triệu hành khách/năm.

Trong khi đó, theo quy hoạch, Sân bay Long Thành là sân bay cấp 4F, có chức năng trung chuyển trong khu vực Đông Nam Á, có khả năng cạnh tranh với các sân bay lớn trên thế giới với công suất 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa/năm.

Công trình nhà ga hành khách Sân bay Long Thành gồm một nhà ga trung tâm và 3 cánh, thiết kế với hướng đi và đến tách biệt. Công trình gồm 1 tầng trệt và 3 tầng lầu, chiều cao đỉnh mái hơn 45m, tổng diện tích sàn khoảng 376 ngàn m2. Ảnh: Phạm Tùng

Ngày 19-12-2025, Sân bay Long Thành giai đoạn 1 đã đón chuyến bay chính thức đầu tiên hạ cánh. Theo Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), trong nửa đầu năm 2026, Sân bay Long Thành giai đoạn 1 sẽ hoàn thành xây dựng và chính thức đưa vào khai thác thương mại. Thời điểm đó, Sân bay Long Thành và Sân bay Tân Sơn Nhất sẽ tạo thành một cụm cảng hùng mạnh, hiện đại, tương lai trở thành một trong những trung tâm hàng không lớn của khu vực, thúc đẩy sức cạnh tranh của ngành hàng không Việt Nam trên con đường hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, để hiện thực hóa được mục tiêu này, một trong những yêu cầu cấp bách đặt ra là phải đẩy nhanh tiến độ đầu tư các dự án hạ tầng giao thông kết nối 2 sân bay.

Sân bay Long Thành giai đoạn 1 đã đón chuyến bay chính thức đầu tiên hạ cánh vào ngày 19-12-2025. Ảnh: Phạm Tùng

Trên thực tế, hiện nay, các dự án hạ tầng giao thông đã và đang được triển khai thực hiện để kết nối Sân bay Tân Sơn Nhất và Sân bay Long Thành chủ yếu là các tuyến đường bộ. Với quy mô, tầm quan trọng của 2 sân bay này, việc chỉ kết nối giao thông bằng hệ thống đường bộ sẽ rất khó đáp ứng nhu cầu khai thác cũng như phát huy hết tiềm năng phát triển. 

Chính vì vậy, trong Thông báo kết luận số 416 (ngày 12-8-2025) của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại cuộc kiểm tra tiến độ Dự án Sân bay Long Thành giai đoạn 1, người đứng đầu Chính phủ đã giao UBND Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng UBND tỉnh Đồng Nai nghiên cứu ngay đường tàu điện ngầm kết nối Sân bay Tân Sơn Nhất và Sân bay Long Thành.

Triển khai thực hiện kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, UBND tỉnh Đồng Nai đã phối hợp với UBND Thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu tuyến metro với chiều dài ngắn nhất để kết nối Sân bay Tân Sơn Nhất và Sân bay Long Thành. Theo đó, tuyến metro này được nghiên cứu có điểm đầu tư nhà ga T3, Sân bay Tân Sơn Nhất đi theo tuyến metro số 6 đến Ga Thủ Đức. Sau đó, hành khách đi theo tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên kéo dài đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và kết nối đến Sân bay Long Thành. Theo phương án nghiên cứu này, tuyến metro kết nối 2 sân bay dài khoảng 63km.

Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành Suối Tiên về Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành khi hoàn thành xây dựng sẽ gia tăng kết nối, giúp khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế phát triển của Sân bay Tân Sơn Nhất và Sân bay Long Thành. Ảnh: CTV

Ngày 21-10-2025, tại buổi làm việc giữa Ban Thường vụ Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Đồng Nai về kết nối giao thông, Ban Thường vụ 2 địa phương đã thống nhất UBND tỉnh Đồng Nai là cơ quan có thẩm quyền triển khai tuyến đường sắt kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành, hình thành tuyến metro kết nối Sân bay Tân Sơn Nhất với Sân bay Long Thành.

Khi thời điểm Sân bay Long Thành giai đoạn 1 được đưa vào khai thác thương mại càng đến gần, nhu cầu về kết nối giao thông giữa sân bay này với Sân bay Tân Sơn Nhất càng trở nên bức thiết. Tuy nhiên, với một dự án có quy mô đầu tư lớn, công nghệ hiện đại như Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành cần những cơ chế, chính sách đặc biệt, đặc thù về huy động nguồn vốn, thực hiện các thủ tục đầu tư để có thể đẩy nhanh tiến độ.

Ngày 13-11-2025, tại buổi làm việc của Tổng Bí thư Tô Lâm về Dự án Sân bay Long Thành tại công trường dự án, đồng chí Vũ Hồng Văn, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai đã có kiến nghị về việc chấp thuận chủ trương bổ sung Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành vào danh mục các dự án đường sắt đô thị thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 188/2025/QH15.

Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành Suối Tiên về Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành được bổ sung vào phụ lục ban hành kèm theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội “mở ra” các cơ chế về huy động nguồn lực, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư. Ảnh CTV

Theo đồng chí Vũ Hồng Văn: Sau khi rà soát, tỉnh Đồng Nai nhận thấy dự án tuyến đường sắt đô thị do tỉnh Đồng Nai nghiên cứu nhằm kết nối Sân bay Tân Sơn Nhất với Sân bay Long Thành và có đoạn đầu tư thuộc địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đáp ứng được các tiêu chí của Nghị quyết số 188. Nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án, phát huy hiệu quả khai thác của Sân bay Long Thành sau khi đưa vào sử dụng, tỉnh Đồng Nai kiến nghị đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm và đoàn công tác trung ương xem xét chấp thuận chủ trương bổ sung dự án này vào danh mục các dự án đường sắt đô thị thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 188/2025/QH15.

Với các kiến nghị của tỉnh Đồng Nai, trong đó có kiến nghị đối với Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành, Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá đây là những kiến nghị hợp lý để phát huy cao nhất hiệu quả Dự án Sân bay Long Thành.

Theo Tổng Bí thư Tô Lâm: Sân bay Long Thành chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi liên kết giao thông - dịch vụ - đô thị - du lịch - logistics được tổ chức đồng bộ, hiện đại. Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung vào 3 nhóm giải pháp lớn, trong đó có nhóm giải pháp bảo đảm kết nối hạ tầng đa phương thức giữa các phân khu, đô thị trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh với Đồng Nai.

“Đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành và đường vành đai 3, 4 - Thành phố Hồ Chí Minh; sớm khởi công tuyến đường sắt nhẹ Thủ Thiêm - Long Thành và tuyến metro Suối Tiên - Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai - Sân bay Long Thành kết nối metro nội đô Thành phố Hồ Chí Minh trực tiếp với Sân bay Long Thành” - Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu.

Đồng bộ mạng lưới hạ tầng giao thông kết nối giữa Sân bay Tân Sơn Nhất với Sân bay Long Thành sẽ tạo thành một cụm cảng hùng mạnh, hiện đại, tương lai trở thành một trong những trung tâm hàng không lớn của khu vực, thúc đẩy sức cạnh tranh của ngành hàng không Việt Nam trên con đường hội nhập quốc tế. Ảnh: Phạm Tùng

Ngày 5-12-2025, căn cứ Thông báo số 420-TB/VPTW (ngày 17-11-2025) của Văn phòng Trung ương Đảng về Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại buổi thăm, làm việc tại công trường Dự án Sân bay Long Thành, UBND tỉnh Đồng Nai đã có văn bản gửi Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, UBND Thành phố Hồ Chí Minh về việc xin bổ sung nội dung trong Nghị quyết sửa đổi Nghị quyết số 98/2023/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh cho phép Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên về Trung tâm hành chính tỉnh và Sân bay Long Thành được hưởng các cơ chế đặc thù, đặc biệt của Nghị quyết số 188/2025/QH15.

Theo UBND tỉnh, việc bổ sung Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh, Sân bay Long Thành sẽ giúp Đồng Nai được áp dụng đầy đủ các cơ chế đặc thù của nghị quyết. Qua đó, giúp huy động hiệu quả nguồn lực xã hội và nguồn thu từ phát triển quỹ đất theo mô hình TOD; khai thác tối đa giá trị quỹ đất, không gian đô thị dọc tuyến metro; rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư thông qua cơ chế thủ tục đặc biệt.

Đồng thời, tạo động lực phát triển đô thị - dịch vụ - thương mại dọc hành lang kết nối Thành phố Hồ Chí Minh - Đồng Nai - Sân bay Long Thành; tăng hiệu quả kết nối liên vùng; sớm hình thành tuyến đường sắt đô thị kết nối Sân bay Tân Sơn Nhất và Sân bay Long Thành.

Ngày 10-12-2025, tại Kỳ họp thứ 8, HĐND tỉnh Đồng Nai khóa X đã thông qua nghị quyết giao UBND tỉnh Đồng Nai làm cơ quan có thẩm quyền thực hiện Dự án Đầu tư xây dựng kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính mới tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành. Dự án được thực hiện theo phương thức đối tác công tư (PPP), đi qua địa bàn 2 đơn vị hành chính cấp tỉnh Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh. Tổng chiều dài tuyến metro phía Đồng Nai là 41,4km.

Theo kế hoạch, Sân bay Long Thành giai đoạn 1 sẽ chính thức khai thác thương mại trong nửa đầu năm 2026. Ảnh: Phạm Tùng

Một ngày sau, ngày 11-12-2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV cũng thông qua Nghị quyết số 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15. Trong đó, Quốc hội đồng ý UBND Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục áp dụng các chính sách đặc thù, đặc biệt quy định tại Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh. Giao HĐND quyết định điều chỉnh, bổ sung các dự án đường sắt mới nằm trên địa bàn vào phụ lục ban hành kèm theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 theo nhu cầu phát triển của thành phố và báo cáo Chính phủ kết quả thực hiện.

Ngày 26-12-2025, tại Kỳ họp thứ 7, HĐND Thành phố Hồ Chí Minh khóa X đã thông qua Nghị quyết số 510/NQ-HĐND về danh mục dự án đường sắt bổ sung vào phụ lục ban hành kèm theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Theo đó, có 5 dự án đường sắt được bổ sung vào phụ lục ban hành kèm theo Nghị quyết số 188/2025/QH15, trong đó có Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh, Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh: Việc bổ sung Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành vào phụ lục ban hành kèm theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt để phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt đô thị tại Thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hợp lý để địa phương có cơ chế, chính sách huy động nguồn lực, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục đầu tư đẩy nhanh tiến độ dự án trong bối cảnh Sân bay Long Thành giai đoạn 1 chuẩn bị đưa vào khai thác thương mại. “Bản chất phát triển hạ tầng là phải đồng bộ mới có thể khai thác hiệu quả, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế” - Giáo sư, Tiến sĩ Võ Xuân Vinh chia sẻ.

Chung quan điểm, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Tài nguyên và môi trường Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá: Việc bổ sung Dự án Kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và Sân bay Long Thành vào phụ lục ban hành kèm theo Nghị quyết số 188/2025/QH15 của Quốc hội là hợp lý và phù hợp để đẩy nhanh tiến độ đầu tư dự án, sớm hoàn thành đưa vào khai thác. Song song đó, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận cũng cho rằng: Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ đầu tư, Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai cũng cần bàn bạc, thống nhất về cơ chế quản lý, khai thác tuyến metro này sau khi hoàn thành xây dựng, đưa vào sử dụng.