[Loạt Megastory] Khoa học và công nghệ Đồng Nai 'cất cánh' cùng Sân bay Long Thành (Kỳ cuối)

Với vị trí chiến lược quan trọng trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, tỉnh Đồng Nai có nhiều tiềm năng và lợi thế để phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS). Hơn thế nữa, sau khi hợp nhất với tỉnh Bình Phước (cũ), không gian kinh tế của Đồng Nai được mở rộng, tạo thêm dư địa phát triển mới cho hoạt động giao dịch, kết nối và chuyển giao công nghệ.

Đặc biệt, khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành được đưa vào khai thác trong thời gian tới, địa phương không chỉ là nơi trung chuyển hàng không quốc tế và phát triển các lĩnh vực thế mạnh về logistics, thương mại công nghiệp, mà còn có lợi thế về nơi trung chuyển, kết nối về dữ liệu, tạo tiền đề về phát triển công nghiệp công nghệ số, hệ sinh thái ĐMST…

Theo các chuyên gia, Đồng Nai có nhiều khu công nghiệp lớn, thu hút đầu tư trong và ngoài nước. Điều này làm nền tảng mạnh mẽ cho việc thu hút các doanh nghiệp công nghệ thông tin và dịch vụ liên quan, tạo điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp công nghệ thông tin và hạ tầng số. Tỉnh còn nhiều quỹ đất tốt để hỗ trợ việc xây dựng hạ tầng, xây dựng nhà máy và các khu đô thị phục vụ phát triển công nghiệp công nghệ cao.

Tỉnh phấn đấu huy động, phân bổ, khai thác, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ, kinh tế tri thức; đi đầu trong phát triển kinh tế hàng không, công nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp công nghệ cao… Đặc biệt, KHCN, ĐMST và CĐS là một trong những trụ cột quan trọng cho sự phát triển bền vững tỉnh Đồng Nai trong kỷ nguyên mới. Tỉnh hướng tới phát triển hệ sinh thái công nghiệp công nghệ số với các công nghệ chiến lược gồm: bán dẫn, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhận tạo (AI), internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), Cloud, Blockchain…

Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở KHCN tỉnh Đồng Nai Phạm Văn Trinh chia sẻ: Việc lấy KHCN, ĐMST và CĐS làm đột phá chiến lược là chủ trương đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển của thời đại. Đây chính là một trong những trụ cột quan trọng giúp Đồng Nai hình thành mô hình tăng trưởng mới, nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh, đồng thời thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng GRDP 2 con số trong giai đoạn 2025-2030. Ngành KHCN Đồng Nai sẽ nỗ lực phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, sáng tạo, góp phần vào sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh nhà.

Đồng Nai cũng xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt cho sự phát triển đột phá về KHCN, ĐMST và CĐS. Theo đó, tỉnh đặc biệt chú trọng vào công tác đào tạo, bồi dưỡng và thu hút nhân tài cho các lĩnh vực mũi nhọn của kỷ nguyên số và kinh tế tri thức, ưu tiên lĩnh vực công nghệ số (AI, Big Data, Cloud, Blockchain), công nghiệp dữ liệu…

Tiến sĩ Lê Quốc Bảo, Phó Viện trưởng Viện Phát triển năng lực lãnh đạo (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) nhận định: Đồng Nai có thể tiếp tục mở rộng các chương trình bồi dưỡng kiến thức về lĩnh vực về công nghệ thông tin chuyên sâu, cũng như các nội dung, chuyên đề liên quan đến Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, từ đó cụ thể hóa các mục tiêu về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược cho địa phương.

Bên cạnh đó, các trường đại học, cao đẳng tại Đồng Nai cũng có thể kết nối với các viện, trường thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh để đưa sinh viên đến tham quan, thực tập ở các phòng thí nghiệm của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, các trung tâm ĐMST, các doanh nghiệp về KHCN, ĐMST…

Bước vào kỷ nguyên số, sự cạnh tranh không còn nằm ở tài nguyên vật chất mà ở sức mạnh của tri thức và công nghệ. Với định hướng trở thành trung tâm công nghiệp, dịch vụ và đô thị hiện đại, Đồng Nai đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về CĐS toàn diện, đột phá về phát triển KHCN, ĐMST.

ThS Nguyễn Khánh Cường, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 (xã Long Phước, tỉnh Đồng Nai) chia sẻ: Để đón đầu các dự án công nghệ cao, để vận hành Sân bay Long Thành, khu công nghiệp và khu đô thị thông minh và để đưa Đồng Nai trở thành tỉnh công nghiệp công nghệ số bền vững vào năm 2030, chúng ta không thể thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái liên kết chặt chẽ giữa các trường, doanh nghiệp và địa phương.

Với định hướng chiến lược trở thành trung tâm về công nghệ, dịch vụ hiện đại, Đồng Nai phải có một nguồn nhân lực chất lượng cao, tay nghề cao, để đáp ứng được nhu cầu phát triển hiện nay cũng như trong tương lai. Trong đó, lao động tay nghề cao, kỹ thuật viên trình độ cao là nhu cầu rất cần thiết. Để thu hút những vốn đầu tư vào những ngành công nghiệp hỗ trợ, những ngành ở công nghệ cao thì đòi hỏi phải có một lực lượng tương xứng. Hiện nay, Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 cũng đang thực hiện và hướng đến việc đào tạo nguồn nhân lực theo tiêu chuẩn quốc tế.

Đồng Nai xác định việc mang công nghệ vào đời sống kinh tế, xã hội và ĐMST, kết hợp công nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi xanh, đào tạo nhân lực và huy động nguồn lực qua các quỹ đầu tư phát triển với lộ trình phát triển KHCN, ĐMST và CĐS đột phá, bền vững.

Ông Trần Ngọc Thương, người sáng lập và Giám đốc Công ty TNHH Chất dẻo thân thiện (Eco Polymers, ở Khu công nghiệp Hố Nai, phường Hố Nai, tỉnh Đồng Nai) cho hay: Hiện nay, nhà máy sản xuất của công ty đang áp dụng tiêu chuẩn về tái chế toàn cầu. Công ty chú trọng ứng dụng công nghệ mới, cải tiến trang thiết bị sản xuất để cải tiến chất liệu, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Bên cạnh đó, công ty quan tâm tới việc thực hành ESG (môi trường, xã hội, quản trị) giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất theo hướng bền vững.

Tương tự, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Nông nghiệp sinh thái trang trại Nữ Hoàng (Queen Farm, đóng tại xã Phước Sơn, tỉnh Đồng Nai) chia sẻ: Công ty chú trọng định hướng nông nghiệp ESG. Về quản trị, công ty chú trọng ứng dụng công nghệ số phục vụ hệ thống quản lý canh tác đáp ứng tiêu chuẩn toàn cầu; hệ thống hóa quy trình quản lý kỹ thuật, quản lý rủi ro để sẵn sàng ứng phó các yếu tố biến động về nhân sự, biến đổi khí hậu…

Tỉnh hiện có 88 doanh nghiệp ĐMST, 16 doanh nghiệp KHCN cùng mạng lưới 52 khu công nghiệp với hơn 1.800 dự án FDI. Tỉnh đã ký kết hợp tác với Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Trường đại học Lạc Hồng, Trường đại học Công nghệ Đồng Nai và nhiều tập đoàn quốc tế, mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, robot, bán dẫn…

Đặc biệt, dự án nhà máy bán dẫn của Tập đoàn Coherent (Hoa Kỳ) tại Nhơn Trạch với tổng vốn 127 triệu USD đã khẳng định sức hấp dẫn của Đồng Nai trong lĩnh vực công nghệ cao. Phát biểu tại Lễ khánh thành Nhà máy Coherent Việt Nam vào cuối tháng 7-2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng đánh giá cao sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương và tập đoàn trong việc thúc đẩy hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn Việt Nam, triển khai xây dựng nhà máy một cách nhanh chóng. Sự kiện khánh thành Nhà máy Coherent là thành quả xứng đáng cho những nỗ lực của Việt Nam trong thu hút đầu tư các ngành công nghệ chiến lược, đặc biệt là ngành bán dẫn và công nghệ cao.

Song song với đó, tỉnh Đồng Nai định hướng phát triển hạ tầng trọng yếu về phát triển KHCN, ĐMST và CĐS; phát triển các khu trung tâm ĐMST, khu công nghệ cao khu công nghệ số tập trung ở quanh Sân bay quốc tế Long Thành… Tỉnh cũng đang triển khai lập quy hoạch đô thị Sân bay Long Thành với tổng diện tích 43 ngàn ha theo mô hình Airport City hiện đại, xanh, thông minh, kết nối toàn cầu đưa Long Thành trở thành trung tâm hàng không - logistics quốc tế hàng đầu Đông Nam Á. Trong đó, tỉnh Đồng Nai cũng đã xác định những động lực chính để khai thác.

Tỉnh đặt ra lộ trình phát triển KHCN, ĐMST và CĐS với các giai đoạn gồm: giai đoạn 2025-2026 - tạo gia tốc; giai đoạn từ 2027-2030 - tăng trưởng và cải thiện năng lực nội sinh và giai đoạn 2031-2040 - mở rộng và phát triển.

Trong đó, giai đoạn 2025-2026, giai đoạn tạo gia tốc phát triển. Trong giai đoạn này, ngành KHCN hướng tới tạo nền tảng như nâng cao nhận thức, tư duy về vai trò, sứ mệnh của phát triển KHCN, ĐMST và CĐS; rà soát, hoàn thiện các quy định, xây dựng các chính sách, cơ chế hỗ trợ đặc thù để tạo lợi thế cạnh tranh…

Giai đoạn 2027-2030, giai đoạn tăng trưởng và cải thiện năng lực nội sinh. Tỉnh sẽ thực hiện đẩy mạnh đưa công nghệ vào đời sống qua ĐMST nội sinh, phát triển công nghiệp công nghệ cao và xanh với nhân lực số, hoàn thiện hạ tầng “siêu xa lộ” internet với kỳ vọng hình thành hệ sinh thái KHCN, ĐMST và CĐS, chuyển đổi xanh và công nghệ cao…

Giai đoạn 2031-2040, giai đoạn mở rộng và phát triển, tỉnh hướng tới mở rộng công nghiệp công nghệ cao và xanh, mang công nghệ vào đời sống toàn diện qua ĐMST, với nhân lực số và các quỹ về KHCN là động lực chính…

Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở KHCN tỉnh Đồng Nai Phạm Văn Trinh chia sẻ: Trong nhiệm kỳ mới, Đồng Nai phấn đấu hoàn thiện các cơ chế chính sách, ban hành chính sách đủ mạnh, cơ chế ưu đãi để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ. Tập trung phát triển mạnh số lượng doanh nghiệp KHCN, ĐSMT, hỗ trợ hình thành các trung tâm nghiên cứu phát triển trong doanh nghiệp và các trường đại học.

Tỉnh sẽ thu hút đầu tư và hình thành các khu công nghệ. Tập trung hoàn thành và đưa vào hoạt động các khu công nghệ số, khu công nghệ cao, nhất là Khu công nghệ số Long Thành, hình thành trung tâm chuyển giao công nghệ lưu trữ nguồn gene phục vụ nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Tập trung thu hút đầu tư các dự án bán dẫn, AI, năng lượng tái tạo gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành…

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Võ Tấn Đức, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo nhấn mạnh: Trong thời gian tới, Đồng Nai sẽ tập trung thực hiện các nội dung trọng tâm về phát triển KHCN, ĐMST và CĐS trên địa bàn. Trong đó, tỉnh sẽ tập trung triển khai, hoàn thành các chỉ tiêu về CĐS trong giải quyết thủ tục hành chính; triển khai cơ sở dữ liệu dùng chung, đẩy mạnh mô hình “không phụ thuộc địa giới hành chính” trong giải quyết thủ tục hành chính, thúc đẩy phát triển kinh tế số trên địa bàn. Đồng thời, tỉnh sẽ đẩy mạnh phát triển hạ tầng số, dữ liệu số, đô thị thông minh gắn với phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, tỉnh sẽ tiếp tục chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, kiện toàn nhân lực về CĐS, xây dựng các chính sách thu hút nhân tài, chuyên gia về KHCN, CĐS; đẩy mạnh các chương trình, hoạt động phổ cập kỹ năng số cho người dân, doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh…