Thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương: Quy hoạch đô thị theo hướng xanh, bền vững, mang tính liên kết vùng

Sáng 22-4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã tập trung thảo luận về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương.

Đa số ý kiến đánh giá, thành phố Đồng Nai được thành lập sẽ giúp tạo dư địa, động lực mới cho địa phương phát triển mạnh hơn, theo đó, cần tập trung hoàn thiện các quy hoạch phát triển xanh, bền vững, mang tính liên kết vùng.

Quang cảnh Phiên thảo luận sáng 22-4. Ảnh: Duy Linh

Các đại biểu Quốc hội phát biểu tại Phiên thảo luận. Ảnh: Duy Linh

Các ý kiến của đại biểu Quốc hội đều nhất trí ủng hộ chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Sau khi được Quốc hội thông qua, Đồng Nai sẽ là thành phố thứ 7 trực thuộc Trung ương sau Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và Huế.

Nhiều ý kiến đánh giá Đồng Nai đang là địa phương rất phát triển, đặc biệt sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Phước. Về quy mô kinh tế, hiện Đồng Nai đứng thứ 4 cả nước, chỉ sau TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội và Hải Phòng. Việc hợp nhất hai tỉnh và tỉnh Đồng Nai mới trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ giúp tạo dư địa, động lực mới cho địa phương phát triển mạnh hơn.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành Phiên thảo luận. Ảnh: Duy Linh

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên khẳng định, Đồng Nai có mức độ công nghiệp hóa rất cao, tỷ trọng công nghiệp và thương mại và dịch vụ chiếm hơn 80%. Năm 2025 vừa qua, dù rất bận rộn cho công tác sắp xếp tổ chức bộ máy, Đồng Nai vẫn ghi nhận tốc độ tăng trưởng hai con số và thuộc nhóm cao nhất của cả nước. “Với quy mô và chất lượng phát triển như vậy, chúng tôi thấy rằng Đồng Nai không chỉ thể hiện là địa phương có kinh tế phát triển mạnh, mà Đồng Nai còn đang thể hiện sự hội tụ đầy đủ các điều kiện để trở thành cực tăng trưởng mới” - đại biểu Nguyễn Thị Thủy nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Cần nghiên cứu các quy hoạch mang tính đặc thù, tăng cường liên kết vùng

Tại phiên thảo luận, các đại biểu cho rằng việc thành lập thành phố Đồng Nai sẽ góp phần định hướng, định hình không gian phát triển mới cho cả vùng Đông Nam Bộ, đồng thời cũng phù hợp với quy hoạch vùng Đông Nam Bộ, định hướng phát triển Đồng Nai thành trung tâm giáo dục, đào tạo, giáo dục nghề nghiệp cấp vùng, cấp quốc gia, nâng cao động lực của Đồng Nai trong phát triển vùng Đông Nam Bộ, gắn kết chặt chẽ, hài hòa với Thành phố Hồ Chí Minh trong tạo lập và phát triển không gian kinh tế đô thị của vùng.

Các đại biểu đề nghị cần ưu tiên ngân sách cho các tuyến giao thông hướng tâm và đường vành đai, kết nối trực tiếp các khu công nghiệp với Sân bay Long Thành và cảng Cái Mép - Thị Vải nhằm giảm chi phí logistics vốn đang là điểm nghẽn.

Đại biểu Lê Hữu Trí, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Đại biểu Lê Hữu Trí, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Khánh Hòa đề xuất, Quốc hội, Chính phủ cần sớm có một cơ chế chính sách đặc thù vượt trội giúp Đồng Nai bứt phá phát triển nhanh hơn. Mặt khác, Đồng Nai cũng cần đẩy nhanh việc thực hiện đồng bộ các quy hoạch, nhất là chú trọng sự phân bổ phát triển đồng bộ hạ tầng kinh tế, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội giữa các vùng, khu vực của Đồng Nai, rút ngắn khoảng cách giữa các khu vực và chăm lo đời sống nhân dân tốt hơn.

Các đại biểu Quốc hội tại Phiên thảo luận. Ảnh: Duy Linh

Nhận định tỉnh Đồng Nai sở hữu lợi thế mà ít địa phương có được, đó là hạ tầng giao thông đa phương thức hội tụ, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Long Thành không chỉ là dự án hạ tầng mà là một cực tăng trưởng mới mang tầm khu vực châu Á, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Huế đề xuất, cần phải có cơ chế liên kết vùng mang tính bắt buộc và thực chất.

“Đồng Nai không thể phát triển theo kiểu mỗi một địa phương một chiến lược mà cần thiết chế điều phối vùng Đông Nam Á có thực quyền để Đồng Nai là trung tâm logistics, công nghiệp, Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm tài chính công nghệ, các địa phương khác thì tham gia với chuỗi giá trị theo lợi thế riêng. Nếu không làm được điều này chúng ta sẽ tự phân mảnh nguồn lực” - đại biểu Nguyễn Thị Sửu khẳng định.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Quy hoạch đô thị theo hướng xanh, thông minh, bảo tồn văn hóa

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị đề nghị cần có quy hoạch mang tính đặc thù cho Đồng Nai, tránh việc phân mảnh không gian đô thị do áp lực của các dự án bất động sản. “Quy hoạch cũng phải tích hợp liên kết vùng chặt chẽ, như ở Long Thành và kết nối Tây Nguyên và vùng đồng bằng Sông Cửu Long, và cũng đảm bảo hạ tầng giao thông, logistics, khu kinh tế đồng bộ” - đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Minh Tâm, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Duy Linh

Đại biểu đề nghị bổ sung lộ trình thời hạn cụ thể cho từng nội dung quy hoạch để đẩy nhanh tiến độ, Chính phủ cần chỉ đạo địa phương xây dựng lộ trình cam kết cụ thể để khắc phục các tiêu chuẩn đô thị hiện đang còn ở mức thấp, nhất là tỷ lệ xử lý nước thải sinh hoạt và diện tích cây xanh công cộng.

“Chúng ta cũng không thể chấp nhận một thành phố trực thuộc Trung ương, nhưng có hạ tầng kinh tế thì hiện đại, nhưng mà về môi trường và an sinh xã hội thì chưa đảm bảo. Theo đó tôi cũng đề nghị cần có cơ chế đặc thù để chuyển đổi các khu công nghiệp cũ, như khu công nghiệp Biên Hòa 1 thành các trung tâm đổi mới sáng tạo và đô thị nén hiện đại. Đây là mô hình tái thiết đô thị bắt buộc để giảm ô nhiễm cho Đồng Nai, nguồn nước của 20 triệu dân” - đại biểu Nguyễn Minh Tâm nhấn mạnh.

Đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội phát biểu. Ảnh: Duy Linh

Quan tâm đến việc xây dựng chiến lược quy hoạch và phát triển đô thị xanh, thông minh, gắn với giữ gìn, bảo tồn văn hóa địa phương, đại biểu Tạ Đình Thi, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội, quy hoạch đô thị phải đi trước một bước và có tầm nhìn vượt thời đại. “Cần xây dựng cấu trúc đô thị theo mô hình đa trung tâm. Quy hoạch phải lấy giao thông công cộng gắn kết với đồng bộ giữa không gian trên cao với không gian ngầm, làm xương sống; đặc biệt là các tuyến đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao kết nối với sân bay Long Thành, thành phố Hồ Chí Minh và các vùng phụ cận nhằm hiện đại hóa hạ tầng đô thị, giảm ùn tắc và ô nhiễm từ các phương tiện cá nhân, quan tâm đúng mức giữ gìn không gian, bản sắc văn hóa địa phương” - đại biểu đề xuất.

Đại biểu cho rằng phải tận dụng triệt để các lợi thế của hành lang sinh thái tự nhiên như hồ Trị An, vườn quốc gia Cát Tiên, hệ thống sông Đồng Nai để tạo thành các lá phổi xanh, các vành đai điều hòa khí hậu, hạn chế tối đa san lấp và lấn chiếm sông hồ.

Các đại biểu dự Phiên thảo luận. Ảnh: Duy Linh

Về đầu tư phát triển hạ tầng chiến lược, đại biểu Tạ Đình Thi đề xuất cần có lộ trình và các giải pháp cụ thể, quyết liệt hơn nữa để Đồng Nai thích ứng với biến đổi khí hậu, đặc biệt là bài toán về nước. Không chỉ dừng lại ở việc ứng phó, Đồng Nai cần chủ động thích ứng. Ở các khu vực đô thị, cần đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt hệ thống thu gom, xử lý nước thải và rác thải sinh hoạt, không để tình trạng phát triển công nghiệp đi trước và xử lý ô nhiễm theo sau gây hậu quả khôn lường cho môi trường sống của người dân. Nghiên cứu áp dụng mô hình "thành phố qua biển" để thích ứng với biến đổi khí hậu và ngập lụt, bảo đảm Đồng Nai là thành phố an toàn, đáng sống.

Các đại biểu Quốc hội tại Phiên thảo luận

Kết luận Phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ ghi nhận và phối hợp chặt chẽ, triển khai cụ thể các việc có thể làm ngay, trong đó Chính phủ sẽ chỉ đạo địa phương khẩn trương thực hiện đối với các việc thuộc thẩm quyền của các bộ và Chính phủ; và đối với các việc cần xây dựng đề án, Chính phủ sẽ giao cho các cơ quan khẩn trương xây dựng đề án để ban hành theo thẩm quyền được thực hiện.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định phát biểu kết luận.

Đối với cơ chế chính sách đặc thù vượt trội cho thành phố Đồng Nai, Chính phủ sẽ chỉ đạo thành phố cùng các cơ quan chức năng nghiên cứu, báo cáo cơ quan có thẩm quyền; sau khi có ý kiến cơ quan có thẩm quyền sẽ thể chế hóa thành nghị quyết của Quốc hội và trình Quốc hội xem xét vào thời điểm phù hợp.

Nguồn: Quochoi.vn