Vẻ đẹp thanh khiết, huyền ảo của sen trắng

Cập nhật lúc 23:35, Thứ Năm, 02/01/2020 (GMT+7)

Dương Quốc Định là nghệ sĩ nhiếp ảnh nổi tiếng của Đồng Nai đoạt nhiều giải thưởng lớn trong nước lẫn quốc tế.

Tác phẩm Sen trắng của Dương Quốc Định
Tác phẩm Sen trắng của Dương Quốc Định

Anh không chỉ chinh phục người thưởng lãm bằng nghệ thuật ảnh nude mà còn là tay máy có duyên về thiên nhiên, trong đó những sức ảnh về sen trắng đẹp thanh khiết huyền ảo.

* Tích xưa chuyện cũ…

Nếu so với sen hồng hay sen vàng, hoa sen trắng trông bình dị hơn, tao nhã hơn, thuần khiết hơn, tôn nghiêm hơn, nhất là khi hình ảnh thiếu nữ bất ngờ xuất hiện bên sen trắng giữa khói sương mơ hồ sóng nước tạo nên không gian huyền bí và siêu thoát. Sen trắng đẹp như trinh nữ. Sen trắng vươn lên tỏa hương giữa bùn lầy kỳ diệu như thôn nữ biết thoát khỏi số phận nghèo sau lũy tre làng để bước tới con đường ánh sáng hy vọng tương lai.

Trong đầm gì đẹp bằng sen

Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng

Nhị vàng bông trắng lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.

Bốn câu ca dao đầy ý vị ấy người Việt đã thuộc nằm lòng. Thuở ấu thơ, tôi cùng lũ trẻ làng cũng hay đọc vang bài ca ấy mỗi khi đứng trước ao, đầm, bầu hay hồ nước dù ở đó không chỉ có sen mà còn có nhiều loại cây khác như: bông súng, lục bình, rau muống… Đọc vang vì thấy thích, thấy bài ca viết trúng viết hay về sen, chứ không hề hiểu ý nghĩa sâu xa của “Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn” như người lớn giảng giải sau này.

Cũng từ thuở bé, tôi được nghe bà ngoại kể câu chuyện kỳ ảo về loài sen trắng. Một gia đình nông dân nọ sinh cô con gái đẹp như tiên, vừa lớn lên thì được nhiều chàng trai dạm hỏi, muốn cưới cô về làm bạn trăm năm. Trong làng có một gã phú nông già nua, háo sắc và gian ác cũng muốn ép lấy cô làm vợ lẽ. Bị thôn nữ cự tuyệt, gã phú nông đã tìm mọi mánh lới để gây tai hoạ cho cô và gia đình nhằm cướp cho được người đẹp. Quá uất ức, vào một đêm trăng, cô gái đã lặng lẽ đi về phía núi trong tuyệt vọng đớn đau và gieo mình xuống đầm nước tự vẫn. Từ đó, dưới đầm đã mọc lên loài sen trắng rất đẹp mà dân làng cho rằng hồn thiêng thôn nữ trinh nguyên đã hóa kiếp thành loài hoa thanh sạch…

Bà ngoại tôi đã mất từ lâu. Tôi cũng xa quê phiêu bạt mấy mươi năm. Nhưng bài ca dao và câu chuyện kỳ ảo của bà ngoại về loài sen trắng vẫn luôn hiện diện trong tôi, đẹp và buồn thanh khiết như loài hoa vươn lên từ bùn.

* Góc nhìn của nghệ sĩ tài hoa

Vốn được tôn vinh là biểu tượng cao quý và linh thiêng, từ xa xưa hoa sen đã được Phật giáo chọn làm Phật đài. Sen còn được xem là loài hoa duy nhất hội tụ đầy đủ ý nghĩa về âm dương ngũ hành và nhân sinh, tiêu biểu cho sức sống trường tồn mãnh liệt của dân tộc Việt. Đó cũng là lý do hoa sen được bầu chọn làm quốc hoa, sau cuộc “đua tranh” sôi động trên các diễn đàn giữa nhiều loài hoa tiêu biểu khác như: hoa mai, hoa đào, hoa lúa, hoa tre, hoa cau…

Cây sen từ rễ đến hoa cũng trở thành đối tượng nghiên cứu thường trực của Đông y khi được phân loại thành 8 vị thuốc: ngó sen là vị liên ngẫu, thân sen là vị liên chi, lá sen là vị liên diệc, hoa sen là vị liên hoa, tua sen là vị liên tu, đài sen là vị liên phòng, hạt sen là vị liên nhục, giữa hạt sen là vị liên tâm. Đồng thời, sen cũng là nguyên liệu quý cho nghệ thuật ẩm thực, chế biến nên nhiều món ăn vừa giản dị vừa cao cấp, ngon bổ cho sức khỏe.

Tác phẩm Sen trắng
Tác phẩm Sen trắng

Ngoài văn học, mà bài ca dao bất tử trên đây là điển hình, từ lâu hoa sen còn đi vào tác phẩm của nhiều bộ môn văn hóa nghệ thuật khác. Có những công trình kiến trúc đã lấy hoa sen làm nguồn cảm hứng để thiết kế, trang trí. Hoa sen cũng góp phần làm nên tên tuổi cho những danh họa như: Tô Ngọc Vân, Nguyễn Sáng, Nguyễn Gia Trí, Bùi Xuân Phái, Lương Xuân Nhị… cùng nhiều họa sĩ tài năng các thế hệ sau này. Và đặc biệt hoa sen trở thành đối tượng luôn được các nghệ sĩ nhiếp ảnh săn đón, từ những bậc tiền bối như: Võ An Ninh, Phạm Văn Mùi, Vũ Cao Đàm, Đinh Đăng Định cho đến nhiều nhà nhiếp ảnh trẻ đương đại mà tiêu biểu là Dương Quốc Định.

Nổi tiếng về nghệ thuật ảnh nude nhưng Dương Quốc Định còn có bộ sưu tập ảnh về hoa rất độc đáo, trong đó có hoa sen, đặc biệt là sen trắng. Qua góc nhìn của người nghệ sĩ tài hoa, loài sen trắng hiện lên với vẻ đẹp thanh sạch, cao quý, kiêu sa từ thân, lá đến cánh, đài, nhụy hoa dù vẫn gắn mình với đầm hồ. So với sen hồng hay sen vàng, hoa sen trắng trông bình dị hơn, tao nhã hơn, thuần khiết hơn, tôn nghiêm hơn, nhất là khi hình ảnh thiếu nữ bất ngờ xuất hiện bên sen trắng giữa khói sương đầm nước tạo nên không gian huyền bí và siêu thoát.

Bức ảnh thiếu nữ bên sen trắng của nghệ sĩ Dương Quốc Định giúp tôi liên tưởng câu chuyện kỳ ảo ngày xưa bà ngoại kể. Cô thôn nữ xinh đẹp quyến rũ như tiên ấy dường như đang hiện diện ở đây, trước mắt tôi, trong không gian ảo mờ hư thực đến “lạnh” người. Cái ác của gã phú nông đê hèn đã biến mất. Cái thiện, cái đẹp tưởng chừng chôn sâu đáy bùn cùng số phận thôn nữ bất hạnh, nhưng vẫn tồn tại, vẫn lên tiếng trong tâm thức mỗi người và thăng hoa trong tâm hồn người nghệ sĩ...

Hùng Phan

.
.
;
.
.