Góc nhìn

Ẩm thực Sài Gòn qua 20 năm đi "ăn rong"...

Cập nhật lúc 23:25, Thứ Sáu, 28/07/2017 (GMT+7)

Hành trình khám phá ẩm thực Sài Gòn của tác giả Ngữ Yên (tên thật Trần Công Khanh) có thể đã kéo dài hơn 20 năm. Cũng trong khoảng thời gian ấy, ông xuất hiện đều đặn trên một số tờ báo được đọc nhiều (Sài Gòn Tiếp Thị (bộ cũ) và Thế Giới Tiếp Thị) với từng vệt bài về chuyện “ăn rong” được độc giả đón nhận, bàn tán, có những bài viết đã tạo ra dư luận.

Hai cuốn tùy bút Sài Gòn chở cơm đi ăn phở và Sài Gòn, ồ bỗng ngon ghê!
Hai cuốn tùy bút Sài Gòn chở cơm đi ăn phở và Sài Gòn, ồ bỗng ngon ghê!

Hành trình đó của Ngữ Yên cũng được gói lại trong 2 cuốn tùy bút Sài Gòn chở cơm đi ăn phở và Sài Gòn, ồ bỗng ngon ghê! vừa được First News và Nhà xuất bản Văn hóa văn nghệ ấn hành trong đợt này. Có thể xem đây là một “combo sách” khám phá, trải nghiệm văn hóa ẩm thực Sài Gòn đầy thú vị; là “hàng hiếm” trên kệ sách viết về chuyện ăn uống hiện nay.

Bộ sách là tập hợp những câu chuyện về ẩm thực Việt Nam nói chung được nhìn từ Sài Gòn khi các món ăn Việt Nam hầu như đều có mặt tại thành phố này. Tính cách, lối tư duy kiểu người Sài Gòn cũng chi phối trong phương pháp, cách chế biến của các món ăn vốn là đặc sản của các miền quê nước Việt.

Những món ăn thật quen thuộc còn mang hương vị những quê nhà, như: bát canh chua, mắm kho quẹt… nhưng cũng có những món ăn đậm chất vùng miền như: tô canh khế, nồi lẩu rắn, nồi cháo nấm tràm… Và, còn có những món đang bàn cãi nảy lửa, như món… cầy tơ. Nhưng dù đứng “chiến tuyến” nào, cũng phải thừa nhận một điểm rất chung: đây là món từng khá phổ biến của một thời mà bất kỳ dân ăn rong nào cũng có thể từng bị “cám dỗ”!

Món ăn của Sài Gòn phần nào phản ánh đời sống của… dân tứ chiến, tứ hải giai huynh đệ tề tựu về vùng đất này. Cho nên, có thể khẳng định món ăn nào có mặt trên đất nước Việt Nam thì Sài Gòn cũng có và có khác chăng là ở gia vị được thêm bớt cho phù hợp với “cái lưỡi” của người Sài Gòn.

Ngữ Yên thuộc tuýp người viết (và ăn) không ưa khoa trương son phấn. Người đọc như thể được tham gia vào một cuộc tán dóc, cà kê hào sảng trên bàn nhậu vỉa hè hay một cuộc đàm luận thú vị bên mâm cơm ngày nhàn rỗi. Ông khéo léo đưa vào đó một hàm lượng y thực, ghi chép ẩm thực, và dĩ nhiên không thiếu những công thức chế biến của những đầu bếp có tên tuổi lẫn vô danh.

Trên tất cả, sau món ăn là lịch sử, là ân tình, ký ức, sự chuyển dịch của tâm tính cộng đồng. Ngữ Yên cũng không quên nêm nếm vào các bài viết giọng điệu hài hước, thâm thúy xuyên suốt 2 tập sách át bớt cái “mùi” khô khan của sử liệu, khiến chuyện của trăm, ngàn năm trước sống động, thơm lành và quen thuộc như hạt gạo được nấu thành cơm.

Từ câu chuyện ẩm thực, bức tranh về đời sống Sài Gòn trong mắt của những người dân nhập cư cũng hiện lên sống động. Sài Gòn không có đặc sản nhưng lại ôm vào, nâng niu đặc sản của mọi vùng miền, quốc gia. Do vậy, Sài Gòn có những khu chợ người miền Trung xứ Quảng như chợ Bà Hoa ở Tân Bình, những “thiên đường” món Bắc, những phố ẩm thực Hàn, Nhật, Thái…

Nhiều bài viết được giới thiệu trong 2 tập sách là chuyện “một thuở”, có thể xem như chất liệu lịch sử để người ngày sau có thể hiểu hơn về “ngày xưa”, về một bối cảnh rộng lớn hơn phạm vi cái ăn, mâm ăn, bàn ăn thời tác giả đang sống, khám phá và viết.

Trong sự dịch chuyển của món ăn, cách ăn, có thể nhìn thấy những so sánh đổi thay của dòng đời và thế cuộc. Như Ngữ Yên đã viết trong lời mở sách, bao nhiêu nước đã về xuôi, tồn hư thật vô thường.

Khánh Hà

.
.
;
.
.