Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư: Trái xanh cần chín, văn chương cần khoảng lùi

Cập nhật lúc 06:36, Thứ Bảy, 25/09/2021 (GMT+7)
Chân dung Nguyễn Ngọc Tư  - tranh của họa sĩ Nguyễn Minh Hải
Chân dung Nguyễn Ngọc Tư - tranh của họa sĩ Nguyễn Minh Hải

Từ chối hầu như mọi trả lời phỏng vấn báo chí, nhưng trong thời gian giãn cách xã hội, nhà văn Nguyễn Ngọc Tư đã trả lời bạn đọc NXB Trẻ trong chuyên mục Chia sẻ cùng tác giả trên mạng xã hội diễn ra từ ngày 20 đến 28-9.

Đây là chuyên mục nhịp cầu giao lưu, chia sẻ trực tuyến góp phần duy trì, nâng cao văn hóa đọc tại gia, tăng cường tính tương tác giữa công chúng yêu sách với các tác giả - tác phẩm, cùng bạn đọc vượt qua thời gian giãn cách xã hội kéo dài và nhằm tiến tới giai đoạn “bình thường mới”. Sân chơi online thú vị này phù hợp thời giãn cách, giúp bạn đọc tìm hiểu, chia sẻ, “đặt hàng” cho các tác giả mình hâm mộ thông qua các hình thức tương tác đa dạng trên nền tảng mạng xã hội.

Chính vì ý nghĩa của chuyên mục Chia sẻ cùng tác giả mà nhà văn Nguyễn Ngọc Tư đã nhiệt tình trả lời các câu hỏi từ bạn đọc gửi đến. Trong lần giao lưu rất hiếm hoi này, Nguyễn Ngọc Tư lại sẵn sàng trả lời nhiều câu hỏi rất thẳng thắn và trực diện từ công chúng, trải lòng về nghề viết cũng như góp phần giúp những tác giả trẻ có tham chiếu trui rèn đường hướng văn chương.

* Áp lực nghề viết

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư, sinh năm 1976, hiện sống và viết ở Cà Mau. Chị là tác giả của nhiều tựa sách được công chúng yêu thích như: Ngọn đèn không tắt (tập truyện đầu tay, giải nhất Cuộc vận động sáng tác Văn học tuổi 20 lần II - năm 2000), Cánh đồng bất tận (giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam 2006 và truyện ngắn cùng tên đã chuyển thể thành phim điện ảnh phát hành năm 2010), Yêu người ngóng núi, Giao thừa, Sông (tiểu thuyết), Đong tấm lòng, Không ai qua sông, Gáy người thì lạnh, Đảo, Khói trời lộng lẫy, Hành lý hư vô…

Nguyễn Ngọc Tư là nhà văn nữ Việt Nam đầu tiên nhận Giải thưởng Literaturpreis 2018 do Litprom (Hiệp hội Quảng bá văn học châu Á, châu Phi và Mỹ Latin ở Đức) trao tặng. Một vài tác phẩm của chị đã được dịch sang các ngôn ngữ khác và phát hành ở nước ngoài. Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư cho biết chị cũng vừa hoàn thành xong một tác phẩm mới nhất, dự kiến được phát hành cuối năm nay.

Bạn đọc Hữu Hà nêu tâm trạng một độc giả có thể cầm trên tay tác phẩm mới của Nguyễn Ngọc Tư với “sự hoài nghi” ít nhiều rằng “liệu cuốn này cái chất mộc và cái riêng của chỉ còn như lúc ban đầu?”.

Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư trả lời: “Tôi cũng vậy hoài, lần lữa bên một tựa sách mới của tác giả mà mình từng dõi theo, sợ cuốn này không bằng mấy cuốn mình từng đọc trước. Chúng ta hay có kỳ vọng vào người khác, không chỉ riêng vào nhà văn mà còn vào con cái, bạn bè, cả màu sơn của bưu điện (sao nó không vàng rơm mà xanh lè). Thật may, ngoài là người đọc, tôi còn viết, nên hiểu được tại sao Gabriel García Márquez vẫn viết những cuốn sách mà chính ông cũng biết sẽ không vượt qua được Trăm năm cô đơn. Hay như Ryū Murakami, một nhà văn Nhật mà tôi quan tâm, cũng có cuốn vầy cuốn khác.

Nhưng tôi nghĩ, những thứ tôi không thích thì không phải do nó sai, chỉ là, có thể không dành cho mình. Sau khi thông suốt, tôi thấy những nhà văn ấy thật dũng cảm, thuận tự nhiên, và tuyệt đối tự do, khi không đóng khung chính mình vào một khuôn khổ nào hết. Chừng nào chưa vào khuôn thì còn tràn ra, lớn rộng ra, còn giãn nở. Một nhà văn mà người đọc không chút hồ nghi nào, dễ dàng đoán được phong vị một cuốn sách của ông/bà ấy ngay khi chưa mở nó ra, thì người đó thật bất hạnh, tôi tin vậy”.

Các tác phẩm được yêu thích của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư
Các tác phẩm được yêu thích của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư

* Kể chuyện + hành văn + vốn từ

Dành lời khuyên cho bạn Minh Tâm - tự nhận là “một người viết còn chưa trưởng thành” về những yếu tố quan trọng và cần học hỏi, trui rèn, tác giả Cánh đồng bất tận chân tình chia sẻ: “Kể chuyện cho trôi chảy, hành văn tốt, tích trữ từ ngữ nhiều nhiều, cho thật phong phú. Bởi tả rộng không chỉ có “mênh mông”, tả một người buồn cũng không cần thiết phải dùng chữ “buồn”. Có nhiều tác giả không xuất sắc lắm, nhưng đọc dễ chịu chính là vậy, mà người trong nghề như tôi gọi là “viết sạch sẽ”. Mấy thứ đó chỉ cần đọc nhiều và để ý là sẽ có. Đọc cũng là làm việc, là học. Đến giờ, tôi cũng còn ghi lại những câu hay, chữ lạ mà mình đọc được đâu đó. Cách kể cũng quan trọng, thí dụ như có vụ đánh nhau, nhưng bà bán cá vào đầu bằng “rồi xong, một thằng lọi cẳng, thằng kia gãy 14 cái răng”, rồi mọi người hỏi tới, bà mới kể chi tiết. Nhưng ông xe ôm kể kiểu “hồi tối, lúc 7 giờ, ở ngã ba gì đó, lúc đó tui chở khách đi ngang, có vụ đánh nhau”… Thì ông xe ôm thua. Mình có khiếu kể chuyện không, nhìn vào mặt bạn bè là biết. Và kể chuyện bằng lời thì cũng giống như bằng chữ vậy.

Quan trọng, đừng kể cái chuyện mình sắp viết với ai, mạng xã hội hay bạn bè hay bồ. Một khi bạn kể ra, thì đã triệt tiêu gần hết ham muốn viết. Không nói được thì mới dồn hết lực viết ra, chứ nói ra được thì nhẹ người quá, còn thiết gì”.

“Dịch bệnh cho ta thấy con người mong manh cỡ nào, cuộc sống bất định cỡ nào, nhưng đó chẳng phải là bản chất của cuộc đời sao, dịch bệnh chỉ là một tín hiệu quá rõ. Tôi nghĩ người viết không cần đợi mọi thứ quá rõ ràng như vậy, họ cũng nên tự tìm nguyên liệu, trồng cấy, lai giống, đưa ra những giả định, chứ không thụ động đợi dọn lên mâm. Mà tôi thấy, đâu có dễ ăn, còn tùy vào tài năng. Nhân loại đã trải qua bao nhiêu lần dịch bệnh nhưng những cuốn sách viết về nó thực sự hay chỉ đếm trên đầu ngón tay. Những lúc này, mọi thứ tung tóe ra đó, ập vào, choáng ngợp nhưng giống như ta không thể xem một bức tranh lớn ở khoảng cách quá gần, giống như trái xanh cần thời gian để chín, văn chương cũng cần một khoảng lùi nhất định. Cái gì còn lại sau khi thời gian mài mòn ấy, thì chính là cái mình sẽ viết. Giờ thì tôi không biết được” - nhà văn Nguyễn Ngọc Tư trả lời khi độc giả hỏi chị có dự định viết về để tài đại dịch Covid-19 hay không.

Long Khánh (ghi)

.
.
.
.
.