Nhiều vướng mắc trong quản lý hộ tịch

Cập nhật lúc 21:50, Thứ Hai, 14/05/2012 (GMT+7)

Thông qua công tác quản lý hộ tịch, các vấn đề về khai sinh, khai tử, hôn nhân, cư trú của người dân được cập nhật, nắm bắt kịp thời. Tuy nhiên, vấn đề quản lý hộ tịch hiện vẫn còn nhiều bất cập, chồng chéo, vướng mắc đối với các cơ quan quản lý, dẫn đến gây phiền hà cho người dân.

* Vướng từ hệ thống văn bản hướng dẫn

Nghị định 158/2005/NĐ-CP quy định về quản lý và đăng ký hộ tịch (gọi tắt Nghị định 158) thể hiện rõ: “Mọi giấy tờ về nhân thân đều phải phù hợp với giấy khai sinh...”. Trong thực tế, có nhiều trường hợp cải chính họ tên, chữ đệm và các nội dung khác trong giấy khai sinh nhằm hợp thức hóa hồ sơ bị sai sót, như: văn bằng, chứng minh nhân dân (CMND), hộ khẩu, lý lịch cá nhân... Nếu cơ quan chức năng không thụ lý giải quyết các trường hợp cải chính sẽ gây khó khăn cho người dân trong việc thay đổi các loại giấy tờ tùy thân, còn thụ lý giải quyết thì vi phạm Nghị định 158.

Hội nghị về công tác hộ tịch được UBND tỉnh tổ chức ngày 8-5.
Hội nghị về công tác hộ tịch được UBND tỉnh tổ chức ngày 8-5.

Với việc đăng ký khai sinh quá hạn, Nghị định 158 quy định: “Trong trường hợp người đã thành niên đăng ký khai sinh quá hạn thì có thể đăng ký tại UBND cấp xã nơi có thẩm quyền đăng ký khai sinh, hoặc tại UBND xã nơi người đó cư trú”. Vấn đề này gây khó khăn cho cán bộ tư pháp hộ tịch trong trường hợp tiếp nhận các hồ sơ đăng ký khai sinh quá hạn của công dân đã đầy đủ các giấy tờ, như: thẻ Đảng, các văn bằng, chứng chỉ, hộ khẩu, CMND, bởi thẩm định, xác minh không chặt chẽ có thể vô tình trở thành người giúp công dân hợp pháp hóa hồ sơ.

Theo đại diện Sở Tư pháp, Nghị định 158 tháo gỡ nhiều vướng mắc trong công tác đăng ký hộ tịch, nhưng vẫn còn những vấn đề chưa được hướng dẫn cụ thể. Như việc khai sinh, khai tử, kết hôn, nhận con nuôi... đã được đăng ký nhưng bị mất, thất lạc, hư hỏng khi đăng ký lại thì hồ sơ lưu của của cơ quan không còn, nên chỉ dựa vào lời khai của công dân, xác nhận của cơ quan có chức năng, gây khó khăn cho cả đôi bên...

* Cần có “mã số” cho công dân

Theo đánh giá của UBND tỉnh, hệ thống quản lý hộ tịch trên phạm vi cả nước chưa được ứng dụng công nghệ thông tin để hiện đại hóa việc đăng ký và quản lý. Việc đăng ký hộ tịch bằng phương pháp thủ công hiện nay mất rất nhiều thời gian, công sức và gây khó khăn cho cơ quan quản lý Nhà nước trong việc quản lý, tra cứu, xác minh và xử lý về mặt nhân thân, tình trạng hiện tại của người dân. Nhất là việc đăng ký hộ tịch bằng phương pháp ghi chép dễ dẫn đến sai sót từ phía người khai, người thực hiện. Công tác lưu trữ một lượng lớn hồ sơ của những năm về trước không được bảo quản tốt... cũng là một thách thức. Cho nên, việc áp dụng công nghệ thông tin hiện đại trong đăng ký, quản lý hộ tịch là cấp thiết.

Đồng quan điểm này, Giám đốc Sở Tư pháp Phạm Văn Cường đề xuất, cùng với việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác hộ tịch và mã số công dân, Quốc hội cần tiến hành xây dựng Luật Hộ tịch trên cơ sở pháp điển hóa luật từ việc tổng kết các pháp lệnh, nghị định hướng dẫn về công tác này. “Thay vì mang nhiều giấy tờ tùy thân như hiện nay, công dân chỉ cần cung cấp mã số cá nhân của mình là các cơ quan chức năng nắm được những thông tin cơ bản về nhân thân của họ. Điều này không chỉ mang lại thuận tiện cho công dân, mà còn tạo sự thống nhất trong quản lý của các cơ quan chức năng” - ông Cường khẳng định.

Tại khoản 3, điều 16 Nghị định 158 hướng dẫn về đăng ký khai sinh cho trẻ bị bỏ rơi, phần ghi về cha mẹ và thành phần dân tộc của trẻ được để trống. Nếu sau này vẫn không có người nhận bé làm con nuôi thì phần dân tộc sẽ ghi thế nào? Đó là một trong rất nhiều vấn đề vướng mắc, gây khó khăn cho địa phương trong quá trình thực hiện.

 

Ông Phan Văn Châu, Phó giám đốc Sở Tư pháp thì đặt vấn đề, dù có các văn bản hướng dẫn nhưng vẫn còn nhiều trường hợp cơ quan đăng ký hộ tịch không phân biệt được thẩm quyền giải quyết, dẫn đến đùn đẩy lẫn nhau. Mối quan hệ trong lĩnh vực hộ tịch giữa các cơ quan, như: công an, y tế, nội vụ…, chủ yếu dựa trên tinh thần trao đổi, chia sẻ thông tin về nhân thân của công dân khi có nhu cầu. Chính vì chưa có văn bản quy định trách nhiệm trong việc chia sẻ, cung cấp thông tin về hộ tịch giữa các cơ quan này mà thông tin hộ tịch của cá nhân chưa được quản lý một cách thống nhất, chưa ràng buộc trách nhiệm chia sẻ thông tin cho nhau khi một bên có yêu cầu. “Chẳng hạn, tòa án giải quyết ly hôn cho công dân xong, nhưng luật không quy định trách nhiệm tòa gửi thông báo đến cơ quan quản lý hộ tịch theo dõi. Vì vậy, cơ quan quản lý hộ tịch ở địa phương không nắm bắt được tình trạng hôn nhân thực tế của công dân còn tồn tại hay chấm dứt”- ông Châu dẫn chứng.

Để thuận lợi hơn trong công tác đăng ký, quản lý hộ tịch, Đại tá Huỳnh Tiến Mạnh, Phó giám đốc Công an tỉnh đề nghị cần xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan, qua đó đề cao trách nhiệm phối hợp thực hiện thống nhất giữa các cấp, ngành, đơn vị; đăng ký một cách chính xác các dữ liệu trong các giấy tờ hộ tịch, đảm bảo sự thống nhất giữa các giấy tờ về hộ tịch, hộ khẩu, CMND và giấy tờ cá nhân khác.

Đoàn Phú

 

 

 

 

 

.
.
;
.
.